
Η «αόρατη» τροπική ασθένεια που πλήττει εκατομμύρια και παραμένει σε μεγάλο βαθμό αδιάγνωστη
Η 14η Απριλίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα για τη Νόσο Τσάγκας (World Chagas Disease Day), με απόφαση του Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας που ελήφθη στις 28 Μαΐου 2019. Η ημερομηνία τιμά τον βραζιλιάνο γιατρό Κάρλος Τσάγκας, ο οποίος περιέγραψε για πρώτη φορά τη νόσο στις 14 Απριλίου 1909.
Η νόσος Τσάγκας, γνωστή και ως Αμερικανική Τρυπανοσωμίαση, αποτελεί την πιο κοινή τροπική παρασιτική ασθένεια στην Κεντρική και Νότια Αμερική. Προκαλείται από τσιμπήματα των λεγόμενων «εντόμων του φιλιού» (kissing bugs), τα οποία τρέφονται κοντά στην περιοχή του στόματος του ανθρώπου.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, έξι έως επτά εκατομμύρια άνθρωποι έχουν ήδη μολυνθεί, ενώ περισσότεροι από 70 εκατομμύρια βρίσκονται σε κίνδυνο. Η ασθένεια πλήττει κυρίως πληθυσμούς με περιορισμένη πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη και χαρακτηρίζεται ως «αόρατη», καθώς μπορεί να παραμένει ασυμπτωματική για δεκαετίες.
Είναι ενδεικτικό ότι περίπου το 99% των ασθενών παραμένουν αδιάγνωστοι, ενώ καταγράφονται μόλις 38.500 νέα κρούσματα ετησίως. Αν και η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία μπορούν να οδηγήσουν σε ίαση, η καθυστέρηση στην ανίχνευση της νόσου συχνά έχει ως αποτέλεσμα να διαγιγνώσκεται σε προχωρημένο στάδιο, όταν πλέον δεν είναι αναστρέψιμη.
Χωρίς θεραπεία, περίπου το 30% των ασθενών αναπτύσσουν σοβαρές καρδιακές επιπλοκές, ενώ ένα επιπλέον 10% εμφανίζει μη αναστρέψιμες βλάβες στο πεπτικό σύστημα. Παρά τη σοβαρότητα της νόσου, για κάθε 1.000 μολυσμένα άτομα, μόλις δύο λαμβάνουν την απαραίτητη θεραπεία.
Σημαντική είναι η συμβολή της Γιατροί Χωρίς Σύνορα, η οποία από το 1999 έως το 2016 εξέτασε περισσότερους από 90.000 ανθρώπους και παρείχε θεραπεία σε πάνω από 4.000 ασθενείς. Οι δράσεις της επικεντρώθηκαν σε χώρες όπως η Γουατεμάλα, η Ονδούρα, η Βολιβία και η Παραγουάη, ενώ από το 2010 δίνεται έμφαση στην ενσωμάτωση των σχετικών προγραμμάτων στα εθνικά συστήματα υγείας, σε συνεργασία με τα αρμόδια υπουργεία.
Η Παγκόσμια Ημέρα για τη Νόσο Τσάγκας στοχεύει στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της διεθνούς κοινότητας, με στόχο την έγκαιρη διάγνωση, τη βελτίωση της πρόσβασης στη θεραπεία και την εξάλειψη μιας ασθένειας που εξακολουθεί να πλήττει σιωπηλά εκατομμύρια ανθρώπους.


