Ο σκωτσέζος βακτηριολόγος που ανακάλυψε την πενικιλίνη το 1928 και τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής το 1945, αλλάζοντας ριζικά την πορεία της σύγχρονης ιατρικής
Σαν σήμερα, στις 11 Μαρτίου 1955, πέθανε στο Λονδίνο ο σκωτσέζος γιατρός και ερευνητής Αλεξάντερ Φλέμινγκ, ο άνθρωπος που συνδέθηκε με μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στην ιστορία της ιατρικής: την πενικιλίνη. Η τυχαία ανακάλυψη του πρώτου αντιβιοτικού το 1928 σηματοδότησε την απαρχή μιας νέας εποχής για την αντιμετώπιση των βακτηριακών λοιμώξεων και εκτιμάται ότι συνέβαλε στη διάσωση εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπινων ζωών.
Ο Φλέμινγκ τιμήθηκε το 1945 με το Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής, το οποίο μοιράστηκε με τον αυστραλό παθολόγο Χάουαρντ Φλόρεϋ και τον γερμανοβρετανό βιοχημικό Έρνεστ Τσέιν, που συνέβαλαν καθοριστικά στην απομόνωση και τη μαζική παραγωγή της πενικιλίνης. Η συνεργασία αυτή μετέτρεψε μια εργαστηριακή ανακάλυψη σε αποτελεσματικό φάρμακο ευρείας χρήσης.
Η ανακάλυψη της πενικιλίνης και η επανάσταση στα αντιβιοτικά
Ο Αλεξάντερ Φλέμινγκ γεννήθηκε στις 6 Αυγούστου 1881 στο αγρόκτημα Λόχφιλντ κοντά στο Ντάρβελ της Σκωτίας. Σπούδασε ιατρική στο νοσοκομείο Σεντ Μέρι του Λονδίνου και νωρίς στράφηκε στη βακτηριολογία και την ανοσολογία, συνεργαζόμενος με τον πρωτοπόρο επιστήμονα Άλμροθ Ράιτ.
Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο υπηρέτησε ως γιατρός στο Υγειονομικό Σώμα του βρετανικού στρατού, εμπειρία που τον έφερε αντιμέτωπο με τους πολυάριθμους θανάτους στρατιωτών από μολύνσεις τραυμάτων. Οι εμπειρίες αυτές ενίσχυσαν το ενδιαφέρον του για την αναζήτηση ουσιών που θα μπορούσαν να καταπολεμήσουν τα βακτήρια.
Το 1928, επιστρέφοντας από διακοπές στο εργαστήριό του στο Σεντ Μέρι, παρατήρησε ότι μια καλλιέργεια σταφυλόκοκκων είχε μολυνθεί από μούχλα. Γύρω από τον μύκητα υπήρχε μια καθαρή ζώνη όπου τα βακτήρια είχαν καταστραφεί. Ο Φλέμινγκ απομόνωσε τον μύκητα, που ανήκε στο γένος πενικίλλιο, και ονόμασε την αντιβακτηριακή ουσία που παρήγαγε πενικιλίνη.
Αρχικά η ανακάλυψη δεν προκάλεσε ιδιαίτερη απήχηση στην επιστημονική κοινότητα, καθώς η καλλιέργεια και η παραγωγή της ουσίας σε μεγάλες ποσότητες ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Τη δεκαετία του 1940 όμως, ερευνητές στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, με επικεφαλής τους Φλόρεϋ και Τσέιν, κατάφεραν να καθαρίσουν και να σταθεροποιήσουν την πενικιλίνη, ανοίγοντας τον δρόμο για τη μαζική παραγωγή της κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η πενικιλίνη χρησιμοποιήθηκε ευρέως για τη θεραπεία λοιμώξεων στους τραυματίες των συμμαχικών στρατευμάτων και σύντομα καθιερώθηκε ως ένα από τα σημαντικότερα φάρμακα της σύγχρονης ιατρικής. Ο ίδιος ο Φλέμινγκ είχε προειδοποιήσει ήδη από νωρίς ότι η αλόγιστη χρήση των αντιβιοτικών θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάπτυξη ανθεκτικών βακτηρίων, μια προειδοποίηση που θεωρείται ιδιαίτερα επίκαιρη σήμερα.
Ο Φλέμινγκ πέθανε αιφνιδίως από καρδιακή προσβολή στο σπίτι του στο Λονδίνο σε ηλικία 73 ετών. Οι στάχτες του τοποθετήθηκαν στον καθεδρικό ναό του Αγίου Παύλου, τιμή που αποδίδεται σε προσωπικότητες με σημαντική προσφορά στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Η κληρονομιά του παραμένει τεράστια, καθώς η ανακάλυψη της πενικιλίνης θεωρείται ένα από τα πιο καθοριστικά επιστημονικά επιτεύγματα του 20ού αιώνα και η αφετηρία της εποχής των αντιβιοτικών.
About The Author
