Στις 12 Ιουνίου 1914 γράφτηκε μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες στην ιστορία του μικρασιατικού ελληνισμού, όταν ξεκίνησε η βίαιη επίθεση κατά του ελληνικού πληθυσμού της Φώκαια, στα παράλια της Μικράς Ασίας, κοντά στη Σμύρνη.
Η πόλη, με μακραίωνη ελληνική παρουσία και έντονη οικονομική και πολιτιστική δραστηριότητα, βρέθηκε στο στόχαστρο των εθνικιστικών πολιτικών των Νεότουρκοι, οι οποίοι είχαν ήδη αρχίσει να εφαρμόζουν σχέδια εκτοπισμού των χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους και την απώλεια σημαντικών εδαφών για την Οθωμανική Αυτοκρατορία, το κλίμα είχε γίνει ιδιαίτερα εχθρικό απέναντι στους Έλληνες της Μικράς Ασίας. Η ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και η διαμάχη για τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο τις διώξεις.
Ένοπλες ομάδες ατάκτων, γνωστές ως τσέτες, εισέβαλαν στη Φώκαια, προχωρώντας σε δολοφονίες αμάχων, λεηλασίες, εμπρησμούς και εκφοβισμό των κατοίκων. Χιλιάδες Έλληνες εγκατέλειψαν τα σπίτια τους και κατέφυγαν με κάθε μέσο προς τη Λέσβο και άλλες ασφαλείς περιοχές, σε μια από τις πρώτες μαζικές προσφυγικές εξόδους του μικρασιατικού ελληνισμού.
Καθοριστικής σημασίας για την καταγραφή των γεγονότων υπήρξε η παρουσία του Γάλλου αρχαιολόγου Φελίξ Σαρτιό, ο οποίος βρισκόταν στην περιοχή πραγματοποιώντας ανασκαφές. Ο ίδιος και οι συνεργάτες του προσέφεραν καταφύγιο σε εκατοντάδες Έλληνες, ενώ κατέγραψαν και φωτογράφισαν τις θηριωδίες, αφήνοντας πολύτιμα ιστορικά τεκμήρια για τις επόμενες γενιές.
Σύμφωνα με μαρτυρίες της εποχής, τα θύματα ήταν δεκάδες, ενώ άλλες ιστορικές πηγές κάνουν λόγο για πολύ μεγαλύτερο αριθμό νεκρών. Το βέβαιο είναι ότι η επίθεση οδήγησε στον ξεριζωμό μιας ακμάζουσας ελληνικής κοινότητας.
Η Σφαγή της Φώκαιας θεωρείται σήμερα από τους ιστορικούς ως ένας από τους πρώτους οργανωμένους διωγμούς των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και προάγγελος των μαζικών εκτοπισμών, των ταγμάτων εργασίας και των τραγικών γεγονότων που κορυφώθηκαν με τη Μικρασιατική Καταστροφή.
About The Author
