Το μεγαλύτερο πολιτικό σκάνδαλο στην ιστορία των ΗΠΑ ξεκίνησε με μια φαινομενικά απλή διάρρηξη και κατέληξε, δύο χρόνια αργότερα, στην παραίτηση ενός εν ενεργεία προέδρου
Τα ξημερώματα της 17ης Ιουνίου 1972, πέντε άνδρες συνελήφθησαν να διαρρηγνύουν τα κεντρικά γραφεία του Δημοκρατικού Κόμματος στο συγκρότημα Γουότεργκεϊτ της Ουάσινγκτον. Αρχικά η υπόθεση αντιμετωπίστηκε ως ένα συνηθισμένο ποινικό αδίκημα, όμως σύντομα αποκαλύφθηκε ότι οι δράστες επιχείρησαν να τοποθετήσουν συσκευές παρακολούθησης, με στόχο την υποκλοπή πληροφοριών ενόψει των προεδρικών εκλογών.
Την επόμενη ημέρα, η εφημερίδα Washington Post δημοσίευσε τις πρώτες πληροφορίες για την υπόθεση. Λίγες ημέρες αργότερα, οι δημοσιογράφοι Μπομπ Γούντγουορντ και Καρλ Μπέρνσταϊν ξεκίνησαν μια πολύμηνη έρευνα που έμελλε να αλλάξει την αμερικανική πολιτική ιστορία. Καθοριστική αποδείχθηκε η συμβολή μιας μυστικής πηγής, γνωστής με το ψευδώνυμο «Βαθύ Λαρύγγι» (Deep Throat), η οποία παρείχε κρίσιμες πληροφορίες για τη σύνδεση της διάρρηξης με πρόσωπα του Λευκού Οίκου.
Σύντομα αποκαλύφθηκε ότι ανάμεσα στους εμπλεκόμενους βρίσκονταν ο Χάουαρντ Χαντ, πρώην σύμβουλος του Λευκού Οίκου, και ο Γκόρντον Λίντι, στέλεχος της επιτροπής επανεκλογής του προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον. Παρ’ όλα αυτά, ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε κάθε ανάμειξη, ενώ ο εκπρόσωπος Τύπου Ρόναλντ Ζίγκλερ χαρακτήριζε τις καταγγελίες «τρισάθλια δημοσιογραφία».
Παρά τις αποκαλύψεις, ο Νίξον κέρδισε με άνεση τις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου του 1972, εξασφαλίζοντας το 60,7% των ψήφων απέναντι στον Δημοκρατικό υποψήφιο Τζορτζ ΜακΓκόβερν. Ωστόσο, οι εξελίξεις που ακολούθησαν έδειξαν ότι η υπόθεση δεν είχε κλείσει.
Κατά τη διάρκεια της δίκης των κατηγορουμένων, ο Τζέιμς ΜακΚορντ αποκάλυψε μέσω επιστολής ότι υπήρχε οργανωμένη επιχείρηση συγκάλυψης από τον Λευκό Οίκο. Ακολούθησαν νέες καταθέσεις και ομολογίες, με κορυφαία εκείνη του Τζεμπ Μαγκρούντερ, ο οποίος παραδέχθηκε ότι είχε ψευδομαρτυρήσει κατόπιν πιέσεων ανώτερων στελεχών της προεδρικής εκστρατείας.
Η κρίση κορυφώθηκε το καλοκαίρι του 1973, όταν ο πρώην συνεργάτης του Λευκού Οίκου Αλεξάντερ Μπάτερφιλντ αποκάλυψε ότι όλες οι συνομιλίες στο Οβάλ Γραφείο ηχογραφούνταν μυστικά. Οι περίφημες κασέτες του Νίξον έγιναν το κεντρικό στοιχείο της έρευνας.
Ο πρόεδρος αρνήθηκε επανειλημμένα να τις παραδώσει, επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας και προεδρικά προνόμια. Όταν ο ειδικός εισαγγελέας Άρτσιμπαλντ Κοξ επέμεινε στην παράδοσή τους, ο Νίξον διέταξε την αποπομπή του. Η άρνηση του υπουργού Δικαιοσύνης Έλιοτ Ρίτσαρντσον και του αναπληρωτή του να εκτελέσουν την εντολή οδήγησε στις παραιτήσεις τους, σε ένα επεισόδιο που έμεινε γνωστό ως «Σφαγή του Σαββατόβραδου».
Καθώς οι αποκαλύψεις διαδέχονταν η μία την άλλη, η πολιτική θέση του Νίξον αποδυναμωνόταν. Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάσισε ομόφωνα ότι ο πρόεδρος όφειλε να παραδώσει τις ηχογραφήσεις. Όταν οι κασέτες δόθηκαν τελικά στη δημοσιότητα, αποδείχθηκε ότι ο ίδιος ο Νίξον συμμετείχε ενεργά στις προσπάθειες συγκάλυψης.
Στις 8 Αυγούστου 1974, αντιμέτωπος με την προοπτική καθαίρεσης από το Κογκρέσο, ο Ρίτσαρντ Νίξον ανακοίνωσε την παραίτησή του, δηλώνοντας ότι δεν διέθετε πλέον την αναγκαία πολιτική στήριξη για να κυβερνήσει. Την επόμενη ημέρα εγκατέλειψε τον Λευκό Οίκο και την προεδρία ανέλαβε ο αντιπρόεδρος Τζέραλντ Φορντ.
Λίγες εβδομάδες αργότερα, ο Φορντ χορήγησε πλήρη προεδρική χάρη στον προκάτοχό του, τερματίζοντας κάθε ενδεχόμενο ποινικής δίωξης εναντίον του.
Το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ θεωρείται μέχρι σήμερα ορόσημο στην ιστορία της πολιτικής και της δημοσιογραφίας. Ανέδειξε τη σημασία της ερευνητικής δημοσιογραφίας, της δικαστικής ανεξαρτησίας και των θεσμικών ελέγχων απέναντι στην εκτελεστική εξουσία. Η δουλειά των Γούντγουορντ και Μπέρνσταϊν τιμήθηκε με Βραβείο Πούλιτζερ για τη Washington Post, ενώ η υπόθεση μεταφέρθηκε αργότερα στον κινηματογράφο με την πολυβραβευμένη ταινία «Όλοι οι Άνθρωποι του Προέδρου» (1976), με πρωταγωνιστές τον Ρόμπερτ Ρέντφορντ και τον Ντάστιν Χόφμαν.
Περισσότερο από μισό αιώνα μετά, το Γουότεργκεϊτ εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για κάθε πολιτικό σκάνδαλο που αποκαλύπτει την κατάχρηση εξουσίας, τη λειτουργία των μηχανισμών συγκάλυψης και τη διαρκή ανάγκη λογοδοσίας των κυβερνώντων απέναντι στην κοινωνία.
About The Author
