Στις 19 Δεκεμβρίου 1923, η Ελλάδα γυρίζει οριστικά σελίδα στο Πολιτειακό της ζήτημα. Ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄ εγκαταλείπει τη χώρα, όχι ως αποτέλεσμα μιας απλής πολιτικής απόφασης, αλλά ως κορύφωση μιας μακράς περιόδου εθνικής κρίσης. Η Μικρασιατική Καταστροφή, ο Εθνικός Διχασμός και η καθολική επικράτηση του αντιμοναρχικού κλίματος είχαν ήδη προδιαγράψει την πορεία προς τη θεσμική παύση της βασιλείας.
Μια ανάρρηση μέσα στο σκοτάδι
Η βασιλεία του Γεωργίου Β΄ ξεκίνησε υπό τις πιο δυσοίωνες συνθήκες. Στις 14/27 Σεπτεμβρίου 1922, σε ηλικία 32 ετών, διαδέχεται τον πατέρα του Κωνσταντίνο Α΄, λίγες μόλις εβδομάδες μετά την κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου. Η τελετή ενθρόνισής του υπήρξε λιτή και σχεδόν άδεια από συμβολισμούς ισχύος. Σύγχρονοι παρατηρητές σημείωναν πως το κλίμα παρέπεμπε περισσότερο σε πένθος παρά σε αρχή νέας βασιλείας, προμηνύοντας το αδιέξοδο που θα ακολουθούσε.
Γεννημένος στο Τατόι τον Ιούλιο του 1890, πρωτότοκος γιος του Κωνσταντίνου και της Σοφίας της Πρωσίας, ο Γεώργιος ακολούθησε τη διαδρομή που ταίριαζε σε έναν Ευρωπαίο πρίγκιπα της εποχής. Φοίτησε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, υπηρέτησε ως ανθυπολοχαγός Πεζικού και συμπλήρωσε τις σπουδές του στη Στρατιωτική Ακαδημία του Βερολίνου, επιστρέφοντας στην Ελλάδα λίγο πριν τους Βαλκανικούς Πολέμους.
Πόλεμοι, διχασμός και εξορία
Κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους βρέθηκε δίπλα στον πατέρα του, αρχιστράτηγο των ελληνικών δυνάμεων, ενώ στα χρόνια του Εθνικού Διχασμού παρέμεινε πιστός στο βασιλικό στρατόπεδο. Όταν ο Κωνσταντίνος Α΄ εξαναγκάστηκε σε παραίτηση το 1917, ο Γεώργιος ακολούθησε την οικογένεια στην εξορία, την ώρα που στον θρόνο ανέβαινε ο αδελφός του Αλέξανδρος.
Η επιστροφή του στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 1920, μετά την επάνοδο του Κωνσταντίνου. Όμως η ιστορική συγκυρία αποδείχθηκε αμείλικτη. Η Μικρασιατική Καταστροφή έφερε την πλήρη ανατροπή: το τέλος της ελληνικής παρουσίας στην Ανατολία, την πολιτική κατάρρευση του αντιβενιζελικού χώρου και τη δεύτερη –και οριστική– παραίτηση του Κωνσταντίνου. Λίγους μήνες αργότερα, τον Ιανουάριο του 1923, ο πρώην βασιλιάς θα πεθάνει εξόριστος στο Παλέρμο.
Η πολιτική απομόνωση του θρόνου
Το φθινόπωρο του 1923 οι ισορροπίες είχαν κριθεί. Η αποτυχία του κινήματος Γαργαλίδη – Λεοναρδόπουλου επιτάχυνε τη διάλυση του αντιβενιζελικού στρατοπέδου. Πρωταγωνιστικά στελέχη, όπως ο Ιωάννης Μεταξάς, αναγκάζονται να φύγουν στο εξωτερικό, φιλομοναρχικές εφημερίδες αναστέλλουν τη λειτουργία τους και δεκάδες βασιλόφρονες αξιωματικοί απομακρύνονται από τον στρατό, ο οποίος περνά σχεδόν εξ ολοκλήρου υπό βενιζελικό έλεγχο.
Παρά τις προσπάθειες μετριοπαθών πολιτικών να αποφευχθεί η ρήξη, οι πιο σκληρές φωνές επικρατούν. Οι εκλογές της 16ης Δεκεμβρίου 1923 για Συντακτική Συνέλευση, από τις οποίες απείχαν οι αντιβενιζελικοί, χαρίζουν στους βενιζελικούς απόλυτη κυριαρχία και ανοίγουν τον δρόμο για την οριστική επίλυση του Πολιτειακού.
Αναχώρηση χωρίς βασιλικές τιμές
Απομονωμένος πολιτικά και χωρίς πραγματικά στηρίγματα, ο Γεώργιος Β΄ αποδέχεται το αναπόφευκτο. Στις 19 Δεκεμβρίου 1923 εγκαταλείπει την Ελλάδα με προορισμό τη Ρουμανία, πατρίδα της συζύγου του Ελισάβετ. Η αναχώρησή του είναι απογυμνωμένη από κάθε τελετουργία εξουσίας: δεν του διατίθεται πολεμικό πλοίο, αλλά επιβιβάζεται στο επιβατηγό «Δάφνη», ενώ στο λιμάνι του Πειραιά το άγημα δεν αποδίδει τις προβλεπόμενες τιμές, κατόπιν εντολής της επαναστατικής κυβέρνησης Γονατά.
Ήταν μια έξοδος σιωπηλή, αλλά βαθιά συμβολική. Η μοναρχία δεν καταργήθηκε τυπικά εκείνη την ημέρα, είχε όμως ήδη χάσει το έδαφος κάτω από τα πόδια της. Η Ελλάδα είχε μπει σε μια νέα εποχή, αφήνοντας πίσω της έναν θεσμό που είχε ταυτιστεί με διχασμό, ήττα και εθνική τραγωδία.
About The Author
