Η ναζιστική Γερμανία εξαπέλυσε την επίθεση κατά της Σοβιετικής Ένωσης, ανοίγοντας το Ανατολικό Μέτωπο και αλλάζοντας την πορεία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου
Σαν σήμερα, στις 22 Ιουνίου 1941, η ναζιστική Γερμανία ξεκίνησε την Επιχείρηση «Μπαρμπαρόσα» (Unternehmen Barbarossa), τη μεγαλύτερη στρατιωτική εισβολή που είχε γνωρίσει μέχρι τότε η ανθρωπότητα. Η επίθεση κατά της Σοβιετικής Ένωσης σηματοδότησε το άνοιγμα του Ανατολικού Μετώπου, το οποίο επρόκειτο να εξελιχθεί στο πιο αιματηρό πεδίο συγκρούσεων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η κωδική ονομασία της επιχείρησης προερχόταν από το προσωνύμιο του αυτοκράτορα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Φρειδερίκου Α΄ Μπαρμπαρόσα και αντανακλούσε τη φιλοδοξία του Αδόλφου Χίτλερ για μια συντριπτική εκστρατεία στα ανατολικά.
Παρά το Σύμφωνο Ρίμπεντροπ – Μολότοφ που είχαν υπογράψει οι δύο χώρες το 1939, ο Χίτλερ θεωρούσε αναπόφευκτη τη σύγκρουση με τη Σοβιετική Ένωση. Η ναζιστική ιδεολογία περί «ζωτικού χώρου» και φυλετικής ανωτερότητας, σε συνδυασμό με την επιθυμία ελέγχου των τεράστιων φυσικών πόρων της σοβιετικής επικράτειας, οδήγησαν στην προετοιμασία της εισβολής.
Τα ξημερώματα της 22ας Ιουνίου, περίπου 3,7 εκατομμύρια στρατιώτες της Βέρμαχτ και των συμμάχων της επιτέθηκαν σε ένα μέτωπο σχεδόν 3.000 χιλιομέτρων. Η γερμανική πολεμική μηχανή διέθετε χιλιάδες άρματα μάχης, πυροβόλα και αεροσκάφη, ενώ οι επιτελείς του Χίτλερ πίστευαν ότι η Σοβιετική Ένωση θα κατέρρεε μέσα σε λίγους μήνες.
Η επίθεση εκδηλώθηκε σε τρεις κύριους άξονες. Η Βόρεια Στρατιά κινήθηκε προς το Λένινγκραντ, η Νότια Στρατιά προς την Ουκρανία και το Κίεβο, ενώ η Κεντρική Στρατιά είχε ως τελικό στόχο τη Μόσχα. Ο αιφνιδιασμός ήταν σχεδόν απόλυτος, καθώς ο Ιωσήφ Στάλιν αγνόησε τις προειδοποιήσεις για επικείμενη γερμανική επίθεση, θεωρώντας ότι το Βερολίνο δεν θα παραβίαζε το σύμφωνο μη επίθεσης.
Τις πρώτες εβδομάδες οι γερμανικές δυνάμεις σημείωσαν εντυπωσιακές επιτυχίες, καταλαμβάνοντας τεράστιες εκτάσεις και περικυκλώνοντας εκατοντάδες χιλιάδες Σοβιετικούς στρατιώτες. Ωστόσο, η αντίσταση του Κόκκινου Στρατού αποδείχθηκε ισχυρότερη από ό,τι ανέμενε η γερμανική ηγεσία, ενώ οι απέραντες αποστάσεις, οι δυσκολίες ανεφοδιασμού και οι καιρικές συνθήκες άρχισαν να επιβραδύνουν την προέλαση.
Το φθινόπωρο του 1941 οι γερμανικές δυνάμεις έφτασαν έξω από τη Μόσχα. Παρά τις αρχικές επιτυχίες, η επιχείρηση άρχισε να χάνει τη δυναμική της. Η έλευση του σκληρού ρωσικού χειμώνα βρήκε τα γερμανικά στρατεύματα απροετοίμαστα, με χιλιάδες στρατιώτες να τίθενται εκτός μάχης από το ψύχος και τα κρυοπαγήματα.
Στις αρχές Δεκεμβρίου, ο σοβιετικός στρατηγός Γκεόργκι Ζούκοφ εξαπέλυσε αντεπίθεση έξω από τη Μόσχα, αναγκάζοντας τους Γερμανούς να υποχωρήσουν. Η αποτυχία κατάληψης της σοβιετικής πρωτεύουσας σήμανε το τέλος της Επιχείρησης «Μπαρμπαρόσα» ως σχεδίου ταχείας νίκης και αποτέλεσε την πρώτη μεγάλη στρατηγική ήττα του Χίτλερ.
Η εισβολή στη Σοβιετική Ένωση άλλαξε καθοριστικά την πορεία του πολέμου. Αντί για μια σύντομη εκστρατεία, η Γερμανία βρέθηκε εγκλωβισμένη σε έναν εξαντλητικό πόλεμο φθοράς που διήρκεσε σχεδόν τέσσερα χρόνια. Το Ανατολικό Μέτωπο εξελίχθηκε στο πιο αιματηρό θέατρο επιχειρήσεων της παγκόσμιας σύρραξης και κατέληξε, τον Απρίλιο του 1945, με την είσοδο του Κόκκινου Στρατού στο Βερολίνο και την κατάρρευση του ναζιστικού καθεστώτος.
