Η σύλληψη εκατοντάδων επιφανών Αρμενίων στην Κωνσταντινούπολη από το καθεστώς των Νεοτούρκων σηματοδοτεί την έναρξη μιας από τις πιο σκοτεινές σελίδες του 20ού αιώνα, της Αρμενικής Γενοκτονίας. Στις 24 Απριλίου 1915, περίπου 200–250 εκπρόσωποι της αρμενικής διανόησης και κοινότητας συλλαμβάνονται και εκτελούνται, εγκαινιάζοντας μια συστηματική εκστρατεία εξόντωσης που έως το 1923 θα κοστίσει τη ζωή σε περίπου 1,5 εκατομμύριο ανθρώπους.
Η γενοκτονία των Αρμενίων θεωρείται η πρώτη του 20ού αιώνα και εκτυλίχθηκε κυρίως την περίοδο 1915–1918, στο πλαίσιο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Οι Αρμένιοι, αρχαίος χριστιανικός λαός της Εγγύς Ανατολής, ζούσαν υπό την κυριαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπου ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα είχαν υποστεί σκληρούς διωγμούς. Οι σφαγές της περιόδου 1894–1896 και τα γεγονότα στα Άδανα το 1909 προανήγγειλαν τη βία που θα ακολουθούσε.
Με την επικράτηση των Νεοτούρκων το 1908, οι αρχικές προσδοκίες για μεταρρυθμίσεις διαψεύστηκαν. Αντίθετα, κατά τη διάρκεια του πολέμου, η ηγεσία της αυτοκρατορίας προχώρησε σε οργανωμένο σχέδιο εκτοπίσεων και εξόντωσης των Αρμενίων, με μαζικές εκτελέσεις, πορείες θανάτου προς τις ερήμους της Συρίας και εκτοπισμούς ολόκληρων πληθυσμών.
Η 24η Απριλίου έχει καθιερωθεί ως ημέρα μνήμης της Αρμενικής Γενοκτονίας και τιμάται κάθε χρόνο από την αρμενική διασπορά και πολλές χώρες του κόσμου. Παρά την έκταση των εγκλημάτων, η διεθνής κοινότητα δεν προχώρησε τότε σε ουσιαστική τιμωρία των υπευθύνων.
Η γενοκτονία των Αρμενίων επηρέασε βαθιά τη μεταγενέστερη ιστορία, αποτελώντας, σύμφωνα με πολλούς ιστορικούς, προάγγελο των μαζικών εγκλημάτων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Χαρακτηριστική παραμένει η αναφορά του Αδόλφου Χίτλερ το 1939, ο οποίος, επιχειρώντας να δικαιολογήσει τα δικά του σχέδια εξόντωσης, διερωτήθηκε: «Ποιος μιλάει σήμερα για τον αφανισμό των Αρμενίων;».
Μέχρι σήμερα, η αναγνώριση της γενοκτονίας αποτελεί ζήτημα διεθνούς πολιτικής και ιστορικής μνήμης. Πολλές χώρες και διεθνείς οργανισμοί την έχουν αναγνωρίσει επίσημα, ενώ η Τουρκία, ως διάδοχο κράτος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, εξακολουθεί να αμφισβητεί τον χαρακτηρισμό των γεγονότων ως γενοκτονία.
About The Author
