Στις 30 Ιουνίου 1913, βουλγαρικές στρατιωτικές δυνάμεις και κομιτατζήδες κατέσφαξαν εκατοντάδες αμάχους και πυρπόλησαν το Δοξάτο, λίγες ώρες πριν από την απελευθέρωση της περιοχής από τον ελληνικό στρατό.
Στις 30 Ιουνίου 1913 γράφτηκε μία από τις πιο τραγικές σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Βαλκανικού Πολέμου, το Δοξάτο Δράμας έγινε στόχος βουλγαρικών στρατιωτικών δυνάμεων και κομιτατζήδων, οι οποίοι εξαπέλυσαν μία από τις πλέον αποτρόπαιες σφαγές αμάχων που σημειώθηκαν στη Μακεδονία.
Μετά την απελευθέρωση των Σερρών, το 21ο Σύνταγμα της 7ης Μεραρχίας του ελληνικού στρατού είχε λάβει διαταγή να κινηθεί προς τη Δράμα, συνεχίζοντας την καταδίωξη των βουλγαρικών δυνάμεων που κατείχαν την περιοχή από τον Οκτώβριο του 1912. Πριν όμως οι ελληνικές μονάδες φτάσουν στην περιοχή, μία ίλη ιππικού της 10ης Βουλγαρικής Μεραρχίας, υπό τους ταγματάρχες Μπίρνεφ και Σιμεόνοφ, με την υποστήριξη τάγματος πεζικού και ομάδων κομιτατζήδων, περικύκλωσε το Δοξάτο, έναν εύπορο οικισμό όπου συμβίωναν Έλληνες χριστιανοί και μουσουλμάνοι.
Ως πρόσχημα για την επίθεση προβλήθηκε ο ισχυρισμός ότι βουλγαρικές δυνάμεις είχαν δεχθεί παρενοχλήσεις από ελληνικές ομάδες προσκόπων, αποτελούμενες από εθελοντές και παλαίμαχους του Μακεδονικού Αγώνα. Στην πραγματικότητα, οι επιδρομείς εξαπέλυσαν οργανωμένη επιχείρηση εξόντωσης και λεηλασίας.
Οι Βούλγαροι στρατιώτες και οι κομιτατζήδες άρχισαν να σφαγιάζουν αδιακρίτως όσους κατοίκους είχαν παραμείνει στο χωριό, ενώ στη συνέχεια περιέλουσαν τα σπίτια με πετρέλαιο και τα πυρπόλησαν. Σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες, στην επίθεση συμμετείχαν και ορισμένοι μουσουλμάνοι κάτοικοι του Δοξάτου, οι οποίοι είχαν παρασυρθεί από τη βουλγαρική προπαγάνδα ότι η Βουλγαρία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχαν συμμαχήσει εναντίον της Ελλάδας.
Ο απολογισμός υπήρξε τραγικός. Περίπου 650 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, αριθμός που αντιστοιχούσε σχεδόν στο ένα τρίτο του πληθυσμού του Δοξάτου. Παράλληλα, καταστράφηκαν ολοσχερώς 240 κατοικίες και 80 καταστήματα, μετατρέποντας τον άλλοτε ακμαίο οικισμό σε έναν τόπο ερειπίων.
Την επόμενη ημέρα, την 1η Ιουλίου 1913, το 21ο Σύνταγμα του ελληνικού στρατού εισήλθε χωρίς μάχη στη Δράμα και στο κατεστραμμένο Δοξάτο, ολοκληρώνοντας την απελευθέρωση της Ανατολικής Μακεδονίας.
Οι εικόνες που αντίκρισαν οι πρώτοι ξένοι ανταποκριτές προκάλεσαν διεθνή συγκίνηση και κατακραυγή. Δημοσιογράφοι και αυτόπτες μάρτυρες από τη Μεγάλη Βρετανία, την Ιταλία και τη Ρωσία περιέγραψαν σκηνές πρωτοφανούς αγριότητας, με εκατοντάδες άταφα πτώματα, καμένα σπίτια, λεηλατημένες περιουσίες και ίχνη εκτεταμένων βασανισμών. Οι ανταποκρίσεις τους δημοσιεύθηκαν σε μεγάλες ευρωπαϊκές εφημερίδες της εποχής, συμβάλλοντας στη διεθνή καταδίκη των βουλγαρικών ωμοτήτων κατά τον Β΄ Βαλκανικό Πόλεμο.
Η σφαγή του Δοξάτου παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της βίας που σημάδεψε τις συγκρούσεις στα Βαλκάνια στις αρχές του 20ού αιώνα. Αποτελεί σημείο ιστορικής μνήμης για την Ανατολική Μακεδονία και υπενθυμίζει το βαρύ ανθρώπινο τίμημα των πολεμικών συγκρούσεων και του εθνικιστικού φανατισμού.
About The Author
