Η πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε νέα, κρίσιμη φάση, καθώς η Ελλάδα προωθεί ρύθμιση για τη θέσπιση κατώτατου ορίου ηλικίας τα 15 έτη. Η εφαρμογή του μέτρου προβλέπεται να ξεκινήσει την 1η Ιανουαρίου 2027, εφόσον ολοκληρωθούν τα απαιτούμενα βήματα για την οριστικοποίηση και την εφαρμογή του νέου πλαισίου.
Η βασική επιδίωξη είναι η ενίσχυση της προστασίας των παιδιών στο διαδίκτυο, χωρίς να περιοριστούν δυσανάλογα η ενημέρωση, η επικοινωνία, η κοινωνικοποίηση και η ελευθερία έκφρασης των νέων. Η συζήτηση αφορά όχι μόνο την ηλικία πρόσβασης, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι πλατφόρμες θα ελέγχουν την ηλικία των χρηστών.
Γιατί εξετάζεται το όριο των 15 ετών
Γονείς, εκπαιδευτικοί και ειδικοί εκφράζουν έντονο προβληματισμό για τις επιπτώσεις της ανεξέλεγκτης χρήσης των social media από ανηλίκους. Ανάμεσα στους βασικούς κινδύνους περιλαμβάνονται η υπερβολική και παρατεταμένη χρήση, η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο, ο διαδικτυακός εκφοβισμός και η επαφή με αγνώστους.
Παράλληλα, ο τρόπος λειτουργίας αρκετών ψηφιακών πλατφορμών βασίζεται σε μηχανισμούς που ενθαρρύνουν τη μεγαλύτερη παραμονή των χρηστών στο διαδίκτυο. Οι συνεχείς ειδοποιήσεις, οι εξατομικευμένες προτάσεις περιεχομένου και η αδιάκοπη ροή δημοσιεύσεων μπορούν να ενισχύσουν την εξάρτηση και να επηρεάσουν την ψυχική ευεξία των παιδιών.
Πώς αναμένεται να ελέγχεται η ηλικία
Κεντρικό ζήτημα της ελληνικής ρύθμισης είναι η επαλήθευση ηλικίας. Για να εφαρμοστεί αποτελεσματικά το όριο, οι ψηφιακές υπηρεσίες θα πρέπει να διαθέτουν μηχανισμούς που θα περιορίζουν την πρόσβαση χρηστών κάτω των 15 ετών, με τρόπο αξιόπιστο και συμβατό με την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Οι ακριβείς τεχνικές λύσεις και οι διαδικασίες ελέγχου αναμένεται να αποσαφηνιστούν στο τελικό κανονιστικό πλαίσιο. Το ζητούμενο είναι να αποφεύγονται τόσο οι εύκολοι τρόποι παράκαμψης όσο και η υπερβολική συλλογή ευαίσθητων προσωπικών στοιχείων. Για τον λόγο αυτό, η διαδικασία θα πρέπει να στηρίζεται στις αρχές της αναλογικότητας, της ασφάλειας και της ιδιωτικότητας.
Τι θα αλλάξει για τις πλατφόρμες και τους γονείς
Η προωθούμενη ρύθμιση αναμένεται να αυξήσει τις υποχρεώσεις των παρόχων ψηφιακών υπηρεσιών. Οι πλατφόρμες θα καλούνται να λαμβάνουν ουσιαστικά μέτρα για την προστασία των ανηλίκων, να περιορίζουν την έκθεσή τους σε επιβλαβές περιεχόμενο και να σχεδιάζουν ασφαλέστερες υπηρεσίες για παιδιά και εφήβους.
Οι γονείς, από την πλευρά τους, θα εξακολουθήσουν να έχουν σημαντικό ρόλο. Η ενημέρωση των παιδιών για τους κινδύνους του διαδικτύου, η χρήση εργαλείων γονικού ελέγχου και ο ανοιχτός διάλογος για την ψηφιακή συμπεριφορά μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς τη νομοθεσία. Η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί για την προστασία των ανηλίκων.
Η ευρωπαϊκή διάσταση και το EU KIDS Act
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η πρόταση EU KIDS Act φιλοδοξεί να διαμορφώσει ένα ευρύτερο πλαίσιο για την προστασία των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον. Η προσέγγιση δίνει έμφαση στην επαλήθευση ηλικίας, στην ασφάλεια των ψηφιακών υπηρεσιών και στην ενισχυμένη ευθύνη των παρόχων.
Η ευρωπαϊκή συζήτηση επιδιώκει να δημιουργήσει πιο συνεκτικούς κανόνες μεταξύ των κρατών-μελών, ώστε οι ανήλικοι να προστατεύονται ανεξάρτητα από τη χώρα στην οποία βρίσκονται ή την πλατφόρμα που χρησιμοποιούν. Παράλληλα, αναδεικνύεται η ανάγκη για υπηρεσίες σχεδιασμένες με γνώμονα την ασφάλεια των παιδιών και όχι αποκλειστικά την αύξηση της αλληλεπίδρασης.
Προστασία χωρίς υπερβολικούς περιορισμούς
Η πρόκληση για την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι να επιτευχθεί ισορροπία ανάμεσα στην προστασία και την ελευθερία. Τα social media αποτελούν για πολλούς νέους χώρους κοινωνικοποίησης, δημιουργικότητας, ενημέρωσης και ανταλλαγής ιδεών. Επομένως, κάθε περιορισμός θα πρέπει να είναι σαφής, αναγκαίος και αναλογικός.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποσαφηνιστούν οι λεπτομέρειες της ελληνικής ρύθμισης, οι ευθύνες των πλατφορμών και ο τρόπος εφαρμογής του ελέγχου ηλικίας. Μέχρι τότε, η συζήτηση για τα παιδιά και τα social media παραμένει ανοιχτή, με κοινό στόχο ένα ασφαλέστερο και πιο υπεύθυνο ψηφιακό περιβάλλον.
