Η εικόνα καταγράφει τη στιγμή της σύγκρουσης, όχι όμως ολόκληρη την αλυσίδα που οδήγησε σε αυτήν – Επικοινωνίες, διαδικασίες, κόπωση, συντονισμός και τεχνικά δεδομένα μπαίνουν στο μικροσκόπιο
Η σύγκρουση δύο πυροσβεστικών ελικοπτέρων Bell στην Ψάθα, κατά τη διάρκεια επιχείρησης αεροπυρόσβεσης, στοίχισε τη ζωή σε δύο μέλη πληρώματος. Οι δύο επιβαίνοντες στο δεύτερο ελικόπτερο διασώθηκαν με ελαφρά τραύματα, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η έρευνα για τις συνθήκες της τραγωδίας.
Το βίντεο της σύγκρουσης κυκλοφόρησε γρήγορα στο διαδίκτυο, προκαλώντας σοκ αλλά και μια σειρά από βιαστικά συμπεράσματα. Ορισμένοι έσπευσαν να μιλήσουν για «ανθρώπινο λάθος», κρίνοντας μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα τις κινήσεις των χειριστών.
Μια εικόνα, όμως, μπορεί να δείχνει το αποτέλεσμα. Δεν μπορεί από μόνη της να αποκαλύψει την αιτία.
Το βίντεο δεν δείχνει τι γνώριζαν οι πιλότοι
Η απουσία πυκνού καπνού στο συγκεκριμένο πλάνο δεν σημαίνει ότι οι χειριστές είχαν πλήρη εικόνα του χώρου ή ότι γνώριζαν εγκαίρως τη θέση του άλλου ελικοπτέρου.
Μια επιχείρηση αεροπυρόσβεσης αποτελεί ένα ιδιαίτερα σύνθετο και απαιτητικό περιβάλλον. Πολλά εναέρια μέσα κινούνται ταυτόχρονα σε περιορισμένο χώρο και χαμηλό ύψος, ενώ πρέπει να υπολογίζονται η φορά του ανέμου, οι αναταράξεις, ο καπνός, η μορφολογία του εδάφους, οι επικοινωνίες και οι συνεχείς αλλαγές στο πύρινο μέτωπο.
Το βίντεο δεν αποκαλύπτει τι οδηγίες είχαν λάβει τα πληρώματα, ποια διαδρομή ακολουθούσαν, εάν υπήρξε προειδοποίηση, τι ακουγόταν στις επικοινωνίες ή τι μπορούσε να δει κάθε χειριστής από το πιλοτήριο.
Γιατί το «ανθρώπινο λάθος» δεν είναι επαρκής απάντηση
Στην αεροπορία, ένα σφάλμα μπορεί να αποτελεί μέρος της αλυσίδας ενός δυστυχήματος. Η σύγχρονη διερεύνηση, όμως, δεν σταματά στην πράξη του τελευταίου ανθρώπου που βρέθηκε πριν από το συμβάν.
Εξετάζει γιατί έγινε το λάθος και ποιες δικλίδες ασφαλείας απέτυχαν να το εντοπίσουν ή να αποτρέψουν τις συνέπειές του. Η αμερικανική Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας επισημαίνει ότι παράγοντες όπως η κόπωση, η πίεση, η ελλιπής επικοινωνία, οι περισπασμοί, η ανεπαρκής ομαδική συνεργασία και η έλλειψη πόρων μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά την ασφάλεια μιας επιχείρησης.
Γι’ αυτό και η απόδοση ευθύνης αποκλειστικά σε έναν χειριστή, πριν εξεταστούν τα στοιχεία, δεν αποτελεί τεχνικό συμπέρασμα αλλά υπόθεση.
Τι αναμένεται να εξετάσει η έρευνα
Για να διαπιστωθούν τα πραγματικά αίτια της σύγκρουσης, θα πρέπει να διερευνηθούν μεταξύ άλλων:
- Οι συνομιλίες και οι οδηγίες προς τα πληρώματα.
- Ο συντονισμός των εναέριων μέσων.
- Οι πορείες, τα ύψη και οι αποστάσεις των δύο ελικοπτέρων.
- Οι ισχύουσες επιχειρησιακές διαδικασίες.
- Η εμπειρία, το ωράριο και η ενδεχόμενη κόπωση των χειριστών.
- Οι καιρικές συνθήκες, ο καπνός και οι αναταράξεις.
- Η τεχνική κατάσταση των ελικοπτέρων.
- Τα διαθέσιμα καταγραφικά, τηλεμετρικά και επικοινωνιακά δεδομένα.
- Η συνολική οργάνωση της επιχείρησης αεροπυρόσβεσης.
Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασφάλειας της Αεροπορίας περιλαμβάνει στις βασικές ικανότητες ενός πληρώματος την επικοινωνία, τη διαχείριση φόρτου εργασίας, την επίγνωση της κατάστασης, τη λήψη αποφάσεων και την ομαδική συνεργασία. Όλοι αυτοί οι παράγοντες εξετάζονται συνδυαστικά και όχι απομονωμένα.
Άλλη η ποινική και άλλη η έρευνα ασφάλειας
Η αστυνομική και δικαστική έρευνα αποσκοπεί στη διαπίστωση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών. Η ανεξάρτητη διερεύνηση αεροπορικής ασφάλειας έχει διαφορετικό σκοπό: να εντοπίσει τα αίτια και να αποτρέψει την επανάληψη παρόμοιου δυστυχήματος.
Ο ευρωπαϊκός κανονισμός είναι σαφής ότι ο στόχος μιας έρευνας ασφάλειας δεν είναι η απόδοση υπαιτιότητας ή ευθύνης, αλλά η πρόληψη μελλοντικών ατυχημάτων.
Μέχρι τον χρόνο σύνταξης του κειμένου δεν εμφανιζόταν στην επίσημη ιστοσελίδα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ δημόσια ανακοίνωση ειδικά για τη σύγκρουση στην Ψάθα. Αυτό δεν επιτρέπει από μόνο του συμπεράσματα για την πορεία ή τη δικαιοδοσία της διερεύνησης, καθιστά όμως σημαντική την έγκαιρη και επίσημη ενημέρωση της κοινής γνώμης.
Μέχρι να αναλυθούν όλα τα διαθέσιμα στοιχεία, όροι όπως «λάθος του πιλότου», «αστοχία συντονισμού» ή «τεχνική βλάβη» παραμένουν υποθέσεις. Ο σεβασμός στους ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους απαιτεί πρώτα στοιχεία και έπειτα συμπεράσματα.
About The Author
