Κάνει πρεμιέρα το αριστουργηματικό «Νοσφεράτου – Η Συμφωνία του Τρόμου», μια από τις σημαντικότερες ταινίες στην ιστορία του παγκόσμιου κινηματογράφου
Σαν σήμερα, στις 5 Μαρτίου 1922, πραγματοποιείται η πρεμιέρα μιας από τις πιο εμβληματικές ταινίες τρόμου στην ιστορία του κινηματογράφου: το Nosferatu – Eine Symphonie des Grauens («Νοσφεράτου – Η Συμφωνία του Τρόμου»), σε σκηνοθεσία του μεγάλου δημιουργού του γερμανικού εξπρεσιονισμού Φρίντριχ Βίλχελμ Μουρνάου.
Η βουβή αυτή γερμανική ταινία τρόμου, παραγωγής 1922, θεωρείται ένα από τα πρώτα και σημαντικότερα έργα του κινηματογραφικού τρόμου, καθώς και μία από τις πρώτες κινηματογραφικές μεταφορές του μύθου του Δράκουλα, εμπνευσμένη από το μυθιστόρημα Dracula (1897) του ιρλανδού συγγραφέα Bram Stoker. Παρότι το όνομα «Δράκουλας» δεν αναφέρεται πουθενά στην ταινία –λόγω νομικών προβλημάτων με τα πνευματικά δικαιώματα– η ιστορία και οι χαρακτήρες της αποτελούν σαφή διασκευή του μυθιστορήματος του Στόκερ. Η ταινία καθιέρωσε τη μορφή του κινηματογραφικού βαμπίρ και επηρέασε καθοριστικά την αισθητική του κινηματογράφου τρόμου.
Ένα ορόσημο του γερμανικού εξπρεσιονισμού
Το «Νοσφεράτου» θεωρείται κομβικό έργο του γερμανικού εξπρεσιονισμού, ενός καλλιτεχνικού ρεύματος που κυριάρχησε στον γερμανικό κινηματογράφο της δεκαετίας του 1920.
Η ταινία ξεχώρισε επειδή συνδύασε τα έντονα, επιτηδευμένα σκηνικά του εξπρεσιονισμού με πραγματικά φυσικά τοπία. Ήταν μάλιστα από τις πρώτες ταινίες που «έβγαλαν» τη δράση έξω από τα στούντιο, αξιοποιώντας φυσικά ντεκόρ και εξωτερικές λήψεις. Η φωτογραφία της, βασισμένη στο δραματικό παιχνίδι φωτός και σκιάς, δημιούργησε μια εφιαλτική ατμόσφαιρα που επηρέασε βαθιά την κινηματογραφική γλώσσα του τρόμου για τις επόμενες δεκαετίες.
Η υπόθεση της ταινίας
Η ιστορία ξεκινά στη γερμανική πόλη της Βρέμης. Ο κτηματομεσίτης Κνοκ στέλνει τον νεαρό υπάλληλό του Χούτερ στα Καρπάθια Όρη για να συναντήσει έναν μυστηριώδη αριστοκράτη, τον κόμη Ορλόκ, ο οποίος ενδιαφέρεται να αγοράσει ένα σπίτι στη γερμανική πόλη. Καθώς ο Χούτερ ταξιδεύει προς το κάστρο του, συναντά τους τρομοκρατημένους κατοίκους ενός κοντινού χωριού, που προσπαθούν να τον προειδοποιήσουν για τον παράξενο κόμη. Κάποιοι του δίνουν κρυφά ένα βιβλίο για τους βρικόλακες, το οποίο ο νεαρός αρχικά αντιμετωπίζει με δυσπιστία.
Όταν τελικά συναντά τον κόμη Ορλόκ, αντιλαμβάνεται ότι δεν πρόκειται για έναν συνηθισμένο άνθρωπο. Η εμφάνισή του είναι αλλόκοτη: μυτερά αυτιά, παραμορφωμένο κρανίο, μακριά νύχια και κινήσεις αργές και σχεδόν υπνωτικές. Ο Ορλόκ υπογράφει αμέσως το συμβόλαιο αγοράς ενός σπιτιού στη Βρέμη όταν βλέπει ένα φυλακτό με τη φωτογραφία της όμορφης συζύγου του Χούτερ, της Έλεν. Σύντομα ο Χούτερ συνειδητοποιεί ότι άνοιξε τον δρόμο στο κακό. Ο κόμης ξεκινά ταξίδι προς τη Βρέμη με πλοίο, ενώ κατά τη διάρκεια της διαδρομής οι ναύτες αρρωσταίνουν μυστηριωδώς και πεθαίνουν. Όταν ο Ορλόκ φτάνει στην πόλη, μια θανατηφόρα επιδημία εξαπλώνεται παντού. Τα θύματα παρουσιάζουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: πληγές στον λαιμό. Η Έλεν, διαβάζοντας το βιβλίο των βρικολάκων που είχε βρει ο σύζυγός της, ανακαλύπτει ότι μόνο η θυσία μιας αθώας γυναίκας μπορεί να σταματήσει το τέρας. Έτσι αποφασίζει να θυσιαστεί η ίδια για να σώσει την πόλη.
Η δικαστική διαμάχη και η «καταδίκη» της ταινίας
Παρότι βασίστηκε σχεδόν πλήρως στο μυθιστόρημα του Στόκερ, ο Μουρνάου γύρισε την ταινία χωρίς άδεια από τους κληρονόμους του συγγραφέα. Η χήρα του, Florence Balcombe Stoker, κατέθεσε αγωγή για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων. Το δικαστήριο δικαίωσε την οικογένεια Στόκερ και διέταξε να κατασχεθούν όλα τα αντίγραφα της ταινίας και να καταστραφούν.
Ωστόσο, ορισμένες κόπιες είχαν ήδη εξαχθεί στο εξωτερικό για διανομή. Χάρη σε αυτές, το έργο σώθηκε και τελικά αναγνωρίστηκε ως ένα από τα μεγαλύτερα αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου. Η δικαστική αυτή υπόθεση οδήγησε και στη χρεοκοπία της εταιρείας παραγωγής Prana-Film, η οποία είχε δημιουργηθεί ειδικά για ταινίες με υπερφυσική θεματολογία.
Ο μύθος του Δράκουλα στον κινηματογράφο
Το μυθιστόρημα του Μπραμ Στόκερ βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στον θρύλο του ρουμάνου ηγεμόνα Vlad III Dracula, γνωστού και ως Βλαντ Τσέπες ή «Βλαντ ο Παλουκωτής», ο οποίος έζησε τον 15ο αιώνα και κυβέρνησε τη Βλαχία. Ο χαρακτήρας του Δράκουλα εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους «κακούς» της λαϊκής κουλτούρας. Έχουν γυριστεί περισσότερες από 160 ταινίες με θέμα τον διάσημο βρικόλακα.
Ανάμεσα στις πιο γνωστές κινηματογραφικές εκδοχές ξεχωρίζουν:
- ο Dracula (1931) του Tod Browning, με πρωταγωνιστή τον Bela Lugosi,
- ο Bram Stoker’s Dracula (1992) του Francis Ford Coppola,
- καθώς και το εξπρεσιονιστικό ριμέικ Nosferatu the Vampyre (1979) του Werner Herzog.
Ένα αθάνατο κινηματογραφικό έργο
Περισσότερο από έναν αιώνα μετά την πρώτη του προβολή, το «Νοσφεράτου – Η Συμφωνία του Τρόμου» παραμένει ένα από τα σημαντικότερα έργα στην ιστορία της έβδομης τέχνης. Η επιρροή του στον κινηματογράφο τρόμου, στη φωτογραφία και στη δημιουργία της κινηματογραφικής ατμόσφαιρας θεωρείται ανυπολόγιστη. Οι εμβληματικές σκιές του κόμη Ορλόκ, οι γοτθικές εικόνες και η σκοτεινή ποιητικότητα της ταινίας εξακολουθούν να αποτελούν σημείο αναφοράς για σκηνοθέτες και κινηματογραφιστές σε όλο τον κόσμο.
Ο «Νοσφεράτου» δεν είναι απλώς μια παλιά βουβή ταινία. Είναι ένα διαχρονικό μνημείο του κινηματογράφου, που απέδειξε ήδη από τα πρώτα βήματα της έβδομης τέχνης ότι οι κινούμενες εικόνες μπορούν να δημιουργήσουν έναν κόσμο τρόμου, φαντασίας και αισθητικής δύναμης χωρίς να χρειάζονται ούτε λόγια ούτε ήχο.
About The Author
