Το 74ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Σαν Σεμπαστιάν ανοίγει διάλογο με τις νέες τεχνολογίες, παρουσιάζει 24 ισπανικές ταινίες στο «Made in Spain» και φέρνει στο προσκήνιο άγνωστα ντοκουμέντα για τον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα
Το 74ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Σαν Σεμπαστιάν, που θα πραγματοποιηθεί από τις 18 έως τις 26 Σεπτεμβρίου 2026, δεν περιορίζεται στην παρουσίαση μιας ακόμη κινηματογραφικής σοδειάς. Αντίθετα, επιχειρεί να καταγράψει τις μεγάλες μεταβολές που συντελούνται γύρω από την έβδομη τέχνη: την είσοδο της τεχνητής νοημοσύνης στην παραγωγή, την ανάπτυξη της εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας, την εμφάνιση των ψηφιακών διδύμων, την αξιοποίηση των Big Data, αλλά και τη διαρκώς εντονότερη συζήτηση για τα πνευματικά δικαιώματα και το μέλλον της κινηματογραφικής δημιουργίας.
Σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετοί κινηματογραφικοί θεσμοί επιχειρούν να θέσουν αυστηρά όρια στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης, το Σαν Σεμπαστιάν επιλέγει έναν διαφορετικό δρόμο: δεν αντιμετωπίζει την τεχνολογική εξέλιξη αποκλειστικά ως απειλή, αλλά ως ένα πεδίο που πρέπει να εξεταστεί, να αξιολογηθεί και να συζητηθεί. Αυτή ακριβώς η προσέγγιση βρίσκεται στον πυρήνα του Zinemaldia Startup Challenge, του διαγωνισμού καινοτομίας που πραγματοποιείται στο πλαίσιο του φεστιβάλ.
Η τεχνητή νοημοσύνη συναντά το σινεμά
Ο θεσμός, που ξεκίνησε το 2019 και φέτος πραγματοποιεί την έβδομη διοργάνωσή του, κατέγραψε αριθμό-ρεκόρ συμμετοχών, με 68 προτάσεις από ολόκληρη την Ευρώπη. Από αυτές, δέκα ομάδες — πέντε ισπανικές και πέντε από άλλες ευρωπαϊκές χώρες — προκρίθηκαν στον τελικό, παρουσιάζοντας τεχνολογικές εφαρμογές που αφορούν σχεδόν ολόκληρη την αλυσίδα της οπτικοακουστικής παραγωγής.
Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί τον κοινό παρονομαστή αρκετών από τις προτάσεις. Η ισπανική Pixentinel έχει αναπτύξει πλατφόρμα που παρακολουθεί ζωντανές μεταδόσεις σε πραγματικό χρόνο, εντοπίζοντας τεχνικά προβλήματα, αναγνωρίζοντας τις αιτίες τους και προχωρώντας αυτόματα σε διορθωτικές ενέργειες. Στόχος είναι η προστασία τόσο της εμπειρίας του θεατή όσο και των εσόδων των παραγωγών.
Στο ίδιο πεδίο κινείται η φινλανδική THELMA, η οποία χρησιμοποιεί αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης για να εντοπίζει παράνομη χρήση της εικόνας, της φωνής και της ταυτότητας δημόσιων προσώπων. Σε μια εποχή deepfakes και ψηφιακής παραπληροφόρησης, η συγκεκριμένη τεχνολογία επιχειρεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός προστασίας της ψηφιακής ταυτότητας και της πνευματικής ιδιοκτησίας.
Από τη Γερμανία προέρχεται η Graphrs, η οποία επιχειρεί να συγκεντρώσει σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον λειτουργίες που μέχρι σήμερα απαιτούν διαφορετικές εφαρμογές: τον προγραμματισμό μιας παραγωγής, τη στελέχωση των συνεργείων και τη διαχείριση του εξοπλισμού. Παράλληλα, επιτρέπει την αναζήτηση επαγγελματιών του κινηματογραφικού χώρου σε περισσότερες από είκοσι ευρωπαϊκές πόλεις.
Ψηφιακά δίδυμα και εικονικά γυρίσματα
Το τεχνολογικό τοπίο του διαγωνισμού επεκτείνεται και στον χώρο των εικονικών γυρισμάτων. Η ισπανική Volum αναπτύσσει τεχνολογία τρισδιάστατης ογκομετρικής καταγραφής σε πραγματικό χρόνο, με στόχο τη δημιουργία φωτορεαλιστικών τρισδιάστατων ανθρώπινων μορφών. Οι εφαρμογές της τεχνολογίας εκτείνονται από την εικονική παραγωγή και την τηλεπαρουσία έως την εκπαίδευση και την υγεία.
Η Dymensium, επίσης από την Ισπανία, αξιοποιεί την τεχνολογία 4D Gaussian Splatting, μία από τις σύγχρονες μεθόδους δημιουργίας ψηφιακών διδύμων και φωτορεαλιστικών τρισδιάστατων περιβαλλόντων, δημιουργώντας νέες δυνατότητες για το XR και την παραγωγή κινηματογραφικού περιεχομένου.
Παράλληλα, η πλατφόρμα intoreality.tv επιχειρεί να μεταμορφώσει την εμπειρία της ζωντανής μετάδοσης, συνδυάζοντας την παραδοσιακή δισδιάστατη εικόνα με VR360 και VR180. Ο θεατής μπορεί να συμμετέχει μέσω κινητού, tablet ή συσκευής εικονικής πραγματικότητας, με την τεχνολογία να μετατοπίζει σταδιακά τη θέση του από παθητικό παρατηρητή σε ενεργό συμμετέχοντα.
Το HAMO Real Time Animation System, από την άλλη, επικεντρώνεται στη δημιουργία διαδραστικών ψηφιακών χαρακτήρων σε πραγματικό χρόνο, συνδυάζοντας motion capture, animation και τεχνολογίες άμεσης απόκρισης. Οι εφαρμογές αυτών των συστημάτων αφορούν ήδη τον κινηματογράφο, τα βιντεοπαιχνίδια και τις ζωντανές μεταδόσεις.
Η φινλανδική Virtual Location Scouting μεταφέρει την τεχνολογία ακόμη νωρίτερα, στο στάδιο της προπαραγωγής. Η πρότασή της επιτρέπει στα κινηματογραφικά συνεργεία να εξερευνούν απομακρυσμένα πιθανούς χώρους γυρισμάτων μέσω επαυξημένης πραγματικότητας, περιορίζοντας μετακινήσεις, κόστος και χρόνο και επιτρέποντας καλύτερο σχεδιασμό πριν από την έναρξη των γυρισμάτων.
Η πράσινη παραγωγή στο προσκήνιο
Η τεχνολογία στο Σαν Σεμπαστιάν δεν αφορά όμως μόνο την εικόνα και τη δημιουργική διαδικασία. Σημαντική θέση καταλαμβάνει και η περιβαλλοντική βιωσιμότητα.
Η βελγική TheGreenShot αξιοποιεί Big Data για να υπολογίζει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα κινηματογραφικών και τηλεοπτικών παραγωγών. Η πλατφόρμα καταγράφει τις εκπομπές άνθρακα, προτείνει τρόπους περιορισμού τους και δημιουργεί αναφορές συμβατές με διεθνείς πιστοποιήσεις.
Οι δέκα φιναλίστ θα παρουσιάσουν τις προτάσεις τους στις 24 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο ειδικής συνεδρίας pitching του Zinemaldia & Technology. Δύο ανεξάρτητες επιτροπές θα απονείμουν βραβεία στις καλύτερες ισπανικές και ευρωπαϊκές συμμετοχές, ενώ μια τρίτη θα απονείμει ειδική διάκριση για την προώθηση της επιχειρηματικότητας. Παράλληλα, η σύμβουλος καινοτομίας AC Coppens θα συντονίσει συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο οι νέες τεχνολογίες μεταβάλλουν τόσο την παραγωγή όσο και τη σχέση δημιουργού και κοινού.
Έτσι, το Zinemaldia Startup Challenge λειτουργεί ως ένα μικρό εργαστήριο για το μέλλον του κινηματογράφου. Το ερώτημα πλέον δεν είναι απλώς αν η τεχνητή νοημοσύνη θα εισέλθει στην κινηματογραφική παραγωγή — αυτό ήδη συμβαίνει — αλλά με ποιους όρους, με ποια όρια και προς όφελος ποιων.
«Made in Spain»: 24 ταινίες και μια νέα γενιά δημιουργών
Την ίδια στιγμή, το Σαν Σεμπαστιάν παραμένει βαθιά προσηλωμένο στην ίδια την κινηματογραφική δημιουργία. Το φετινό Made in Spain, το καθιερωμένο μη διαγωνιστικό τμήμα που λειτουργεί ως βιτρίνα του σύγχρονου ισπανικού σινεμά, περιλαμβάνει 24 ταινίες, ανάμεσά τους τρεις παγκόσμιες πρεμιέρες, δύο ισπανικές πρεμιέρες και δέκα σκηνοθετικά ντεμπούτα.
Το τμήμα ανοίγει με το νέο ντοκιμαντέρ του Αλμπέρτ Σέρα, Seize moments de ma vie (Sixteen Moments of My Life), αφιερωμένο στη Γερμανίδα ηθοποιό και τραγουδίστρια Ίνγκριντ Κάβεν. Ο Σέρα συνθέτει ένα προσωπικό πορτρέτο μέσα από δεκαέξι τραγούδια που παρουσιάστηκαν σε μία συναυλία στο Théâtre des Bouffes du Nord του Παρισιού. Ο δημιουργός επιστρέφει στο φεστιβάλ μετά την επιτυχία του Tardes de soledad, που απέσπασε τον Χρυσό Κοχύλι και το βραβείο Γκόγια Καλύτερου Ντοκιμαντέρ.
Η αυλαία του Made in Spain θα πέσει με την παγκόσμια πρεμιέρα του 200 vidas, Paco Rabal της Βανέσα Μπενίτεθ, ενός κινηματογραφικού φόρου τιμής στον σπουδαίο Ισπανό ηθοποιό Πάκο Ραμπάλ. Η ταινία αξιοποιεί οικογενειακές λήψεις Super 8 και ηχογραφήσεις της φωνής του ηθοποιού, ανασυνθέτοντας τη ζωή, τις συνεργασίες και τη σχέση του με το ίδιο το φεστιβάλ.
Ανάμεσα στις σημαντικότερες συμμετοχές βρίσκεται και η νέα ταινία του Πέδρο Αλμοδόβαρ, Πικρές Γιορτές (Bitter Christmas), η οποία είχε ήδη παρουσιαστεί στο διαγωνιστικό τμήμα των Καννών. Με τους Μπάρμπαρα Λένι, Λεονάρντο Σμπαράλια και Αϊτάνα Σάντσεθ Χιχόν, η ταινία κινείται ανάμεσα στο 2004 και το 2026, συνδέοντας τις ζωές μιας διαφημίστριας και ενός σεναριογράφου.
Στο πρόγραμμα βρίσκεται επίσης η νέα ταινία της Ισαμπέλ Κοϊσέτ, Tre ciotole (Three Goodbyes), ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους νέους δημιουργούς. Ανάμεσα στα δέκα σκηνοθετικά ντεμπούτα ξεχωρίζει το Viva (Alive) της Αΐνα Κλοτέτ, αλλά και τα Corredora (Runner) της Λάουρα Γκαρθία Αλόνσο, Mala bèstia (Bad Beast) της Μπάρμπαρα Φαρέ και Yo no moriré de amor της Μάρτα Ματούτε, που έχει ήδη διακριθεί στο Φεστιβάλ Μάλαγας.
Το πρόγραμμα συμπληρώνουν κοινωνικές και πολιτικές ιστορίες, κωμωδίες, δράματα και ντοκιμαντέρ, όπως το Altas capacidades (Better Class), το Pizza Movies, το La buena hija (The Good Daughter) και το Los justos, ενώ ξεχωρίζουν επίσης τα Este cuerpo mío, El abrazo de los peces (15 años después) και La patria de los heladeros.
Το RTVE και η ισπανική κινηματογραφική παραγωγή
Ισχυρή είναι και φέτος η παρουσία του ισπανικού δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα RTVE, ο οποίος συμμετέχει ως συμπαραγωγός σε εννέα ταινίες του φεστιβάλ και οργανώνει τέσσερις επίσημες γκαλά προβολές.
Ανάμεσά τους βρίσκεται το Arriba Tutto, σκηνοθετικό ντεμπούτο του δημοφιλούς κωμικού Χοσέ Μότα, ο οποίος πρωταγωνιστεί στην ταινία μαζί με τους Κάρα Ελεχάλδε, Ολίβια Μολίνα, Ντιέγκο Ανίδο και Πάμπλο Καμπέγιο. Η ιστορία μεταφέρεται στο 1905 και αντιμετωπίζει το χιούμορ ως τρόπο αντίστασης και επιβίωσης μέσα στη σκληρότητα της ζωής.
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται επίσης το Burundanga του Χοσέ Κορμπάτσο, κινηματογραφική μεταφορά θεατρικής επιτυχίας, με μια εγκυμοσύνη, ένα «φάρμακο της αλήθειας» και μια απρόσμενη αποκάλυψη που συνδέεται με την ΕΤΑ να οδηγούν την ιστορία σε μια αλυσίδα παρεξηγήσεων και ανατροπών.
Το Sacamantecas (The Harvester) του Νταβίντ Πέρεθ Σανούντο, εμπνευσμένο από πραγματικά γεγονότα και με πρωταγωνιστές τους Πατρίσια Λόπεθ Αρνάιθ και Αντόνιο ντε λα Τόρε, θα προβληθεί στο τμήμα Special Screenings. Η ιστορία μεταφέρει τον θεατή στην Άλαβα του 19ου αιώνα, όπου μια γυναίκα επιχειρεί να αποδείξει ότι ένας αγρότης είναι υπεύθυνος για μια σειρά δολοφονιών, την ώρα που οι τοπικές αρχές προσπαθούν να αποκρύψουν την υπόθεση.
Στο επίσημο διαγωνιστικό πρόγραμμα για τον Χρυσό Κοχύλι συμμετέχει ακόμη το Sants του Μικέλ Γκουρέα, ενώ τα Ruega por nosotras του Ντανιέλ Μονθόν και Azken Agurra του Κόλντο Αλμάντοθ εντάσσονται στις Special Screenings. Στο New Directors παρουσιάζεται το Esta soledad του Χαβιέρ Χινέρ, ενώ το Lejos de los árboles της Μερίτσελ Κολιέλ θα προβληθεί στο Zabaltegi-Tabakalera.
Ο Λόρκα πίσω από τον μύθο
Ανάμεσα στις παρουσίες που αποκτούν ξεχωριστή σημασία βρίσκεται το La voz quebrada (Lorca: Broken Voices) του Μανουέλ Μεντσόν. Το ντοκιμαντέρ, που θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο των RTVE Galas πριν από την έξοδό του στις ισπανικές αίθουσες στις 16 Οκτωβρίου, επιχειρεί να φωτίσει μια ελάχιστα γνωστή πλευρά της ζωής του Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Χουάν Ραμίρες ντε Λούκας, ο άνθρωπος που θεωρείται από πολλούς ερευνητές ο τελευταίος μεγάλος έρωτας του ποιητή. Το υλικό που διατήρησε επί δεκαετίες περιλαμβάνει ανέκδοτα τετράδια, επιστολές, φωτογραφίες, ποιήματα, ενθύμια και προσωπικά αντικείμενα. Πρόκειται για ένα αρχείο με σημαντική ιστορική αξία, το οποίο παρέμενε ουσιαστικά αθέατο μέχρι την αξιοποίησή του στην ταινία.
Το ντοκιμαντέρ δεν ενδιαφέρεται μόνο να αποκαταστήσει μια ερωτική ιστορία. Επιχειρεί να δει τον Λόρκα έξω από τον μύθο του εθνικού ποιητή και να ανασυνθέσει τον άνθρωπο πίσω από το πολιτιστικό σύμβολο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ταινίας, το καλοκαίρι του 1936 ο Λόρκα και ο Ραμίρες ντε Λούκας σχεδίαζαν να φύγουν για το Μεξικό και να ξεκινήσουν μια νέα ζωή μακριά από την κοινωνία που τους υποχρέωνε να κρατούν κρυφή τη σχέση τους. Το σχέδιο δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Με την έναρξη του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου, ο Λόρκα συνελήφθη και εκτελέστηκε κοντά στη Γρανάδα, σε ηλικία μόλις 38 ετών.
Ο Άλβαρο Μόρτε, γνωστός διεθνώς από το La Casa de Papel, δανείζει τη φωνή του στον Λόρκα, ενώ συμμετέχουν επίσης οι Φραντσέσκο Καρίλ, Χοακίν Νοτάριο, Πέδρο Κασαμπλάνκ, Βερόνικα Σάντσεθ, Βίκτορ Κλαβίχο, Μαρία Γκαλιάνα και Αλμπέρτο Σαν Χουάν.
Ο Μεντσόν, γνωστός από το Palabras para un fin del mundo, συνδυάζει την ιστορική έρευνα με την κινηματογραφική αφήγηση και την ηχητική ανασύνθεση, επιχειρώντας να δώσει φωνή σε πρόσωπα και εμπειρίες που παρέμειναν για δεκαετίες στη σιωπή.
Ένα φεστιβάλ ανάμεσα στη μνήμη και το αύριο
Το Σαν Σεμπαστιάν του 2026 μοιάζει, τελικά, να κινείται ανάμεσα σε δύο φαινομενικά αντίθετους πόλους. Από τη μία, βρίσκεται η τεχνητή νοημοσύνη, η εικονική πραγματικότητα, τα ψηφιακά δίδυμα και οι νέες μορφές κινηματογραφικής παραγωγής που διαμορφώνουν το αύριο. Από την άλλη, η μνήμη, η ιστορία, τα αρχεία και οι προσωπικές ιστορίες ανθρώπων όπως ο Πάκο Ραμπάλ και ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα υπενθυμίζουν ότι ο κινηματογράφος εξακολουθεί να επιστρέφει διαρκώς στο παρελθόν για να κατανοήσει το παρόν.
Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη εικόνα που προκύπτει από το φετινό φεστιβάλ: η τεχνολογία μπορεί να αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο γυρίζουμε, διανέμουμε και παρακολουθούμε μια ταινία, όμως ο πυρήνας της κινηματογραφικής αφήγησης παραμένει ο ίδιος. Οι άνθρωποι, οι σχέσεις, η μνήμη, η πολιτική, ο έρωτας, η απώλεια και η ανάγκη να αφηγηθούμε όσα κινδυνεύουν να ξεχαστούν.
Στο Σαν Σεμπαστιάν, το σινεμά κοιτάζει ταυτόχρονα προς το μέλλον και προς το παρελθόν. Και ανάμεσα στις δύο αυτές κατευθύνσεις επιχειρεί να αναζητήσει τη θέση του στον κόσμο που διαμορφώνεται.
About The Author
