Η τήξη των παγετώνων και του μόνιμα παγωμένου εδάφους, σε συνδυασμό με τις ολοένα εντονότερες βροχοπτώσεις, αποσταθεροποιούν τις ορεινές περιοχές και αυξάνουν τον κίνδυνο καταστροφών
Μια ξαφνική καταιγίδα ψηλά στα βουνά μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να μετατρέψει μια ήσυχη πλαγιά ή κοιλάδα σε ορμητικό ποτάμι λάσπης και βράχων, με τους επιστήμονες να προειδοποιούν ότι τέτοια ακραία φαινόμενα αναμένεται να γίνουν συχνότερα και εντονότερα εξαιτίας της κλιματικής κρίσης. Ο Μάρκους Στόφελ, επικεφαλής της νεοϊδρυθείσας έδρας Έρευνας για τους Κινδύνους στα Όρη στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης, εξηγεί ότι η τήξη των παγετώνων, η υποχώρηση της χιονοκάλυψης και η απόψυξη του μόνιμα παγωμένου εδάφους αποσταθεροποιούν τις Άλπεις, αυξάνοντας τον κίνδυνο κατολισθήσεων, πτώσεων βράχων και ροών συντριμμιών που μπορούν να απειλήσουν ανθρώπους, οικισμούς και κρίσιμες υποδομές.
Παράλληλα, αλλάζουν και τα πρότυπα των βροχοπτώσεων, καθώς τα καλοκαίρια στην Ελβετία αναμένεται να γίνουν ξηρότερα, την ώρα που οι ισχυρές βροχοπτώσεις θα εντείνονται σε όλη τη διάρκεια του έτους, με τις σύντομες και ιδιαίτερα έντονες καταιγίδες να εκτιμάται ότι θα γίνουν έως και 30% ισχυρότερες. «Αυτό το νερό μπορεί να διαβρώσει περισσότερο υλικό», σημειώνει ο Στόφελ, προειδοποιώντας ότι οι λεκάνες απορροής μπορούν έτσι να τροφοδοτήσουν ροές συντριμμιών πρωτοφανούς μεγέθους.
Η εικόνα αυτή έχει ήδη αρχίσει να γίνεται ορατή στις Άλπεις, καθώς το καλοκαίρι του 2024 ισχυρές καταιγίδες προκάλεσαν καταστροφικές ροές συντριμμιών στη νότια Ελβετία, τη βόρεια Ιταλία, την Αυστρία και τη Γερμανία, ενώ η περίοδος κατά την οποία εκδηλώνονται τέτοια φαινόμενα φαίνεται να διευρύνεται, με περιστατικά να καταγράφονται πλέον από τον Απρίλιο ή τον Μάιο έως και τον Οκτώβριο, αλλά ακόμη και μέσα στον χειμώνα. Ο όγκος των ελβετικών παγετώνων έχει μειωθεί κατά σχεδόν 40% από το 2000, ενώ ο Στόφελ εκτιμά ότι μέχρι το τέλος του αιώνα το κατώτερο όριο του μόνιμου παγετού μπορεί να μετατοπιστεί κατά 200 έως 750 μέτρα προς τα πάνω, αποκαλύπτοντας νέες ποσότητες ιζημάτων και αυξάνοντας την πιθανότητα μεγαλύτερων ροών.
Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί τη μοναδική αιτία της αυξανόμενης επικινδυνότητας, καθώς σημαντικό μέρος του κινδύνου συνδέεται και με την ανθρώπινη δραστηριότητα και την επέκταση των υποδομών στις Άλπεις. Η μεταπολεμική ανάπτυξη, η δημιουργία δρόμων, αναβατήρων και νέων οικισμών, καθώς και η εξάπλωση του τουρισμού και των εξοχικών κατοικιών, έχουν οδηγήσει σε μεγαλύτερη ανθρώπινη παρουσία σε περιοχές που είναι εκτεθειμένες σε φυσικούς κινδύνους, με αποτέλεσμα οι ίδιες καταστροφές να μπορούν σήμερα να προκαλέσουν πολύ μεγαλύτερες απώλειες.
Για τον λόγο αυτό, η ερευνητική ομάδα του Στόφελ στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης επιχειρεί να καταγράψει και να μελετήσει σε ευρύτερη κλίμακα τις αλλαγές στους ορεινούς κινδύνους, συνδυάζοντας παρατηρήσεις πεδίου, τηλεπισκόπηση και μοντελοποίηση, ώστε να κατανοηθεί καλύτερα πότε και πού εκδηλώνονται οι κατολισθήσεις και οι ροές συντριμμιών και μέχρι πού μπορούν να φτάσουν. «Δεν θα μπορέσουμε να αποτρέψουμε την εμφάνιση αυτών των φαινομένων στο μέλλον, μπορούμε όμως σίγουρα να μετριάσουμε τις ζημιές που προκαλούν», επισημαίνει ο καθηγητής, υπογραμμίζοντας την ανάγκη προσαρμογής των ορεινών κοινοτήτων σε ένα περιβάλλον όπου οι κίνδυνοι μεταβάλλονται ήδη αισθητά.
(Πηγη: ΕΡΤ, A European Perspective)
About The Author
