Η σορός του Ράτκο Μλάντιτς μεταφέρθηκε την Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου από την Ολλανδία στο Βελιγράδι, με αεροσκάφος της σερβικής κυβέρνησης. Ο πρώην στρατιωτικός διοικητής των Σερβοβοσνίων πέθανε στις 27 Αυγούστου 2026, σε ηλικία 84 ετών, ενώ εξέτιε ισόβια κάθειρξη για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου.
Ο Διεθνής Μηχανισμός για τα Ποινικά Δικαστήρια ανακοίνωσε ότι παρέδωσε τη σορό στους αναγνωρισμένους συγγενείς του στο αεροδρόμιο Ρότερνταμ–Χάγης περίπου στις 15:00. Διευκρίνισε, παράλληλα, ότι η μεταφορά και ο τελικός προορισμός της σορού αποτελούν ευθύνη της οικογένειας. Η παράδοση επιβεβαιώνεται στην επίσημη ανακοίνωση του Μηχανισμού.
Το κυβερνητικό αεροσκάφος προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο «Νίκολα Τέσλα» του Βελιγραδίου λίγο πριν από τις 18:00. Στην πτήση βρίσκονταν ο γιος του Μλάντιτς, Ντάρκο, η εγγονή του Αναστάσια και ο υπουργός Δικαιοσύνης της Σερβίας Νέναντ Βούιτς. Σέρβοι στρατιώτες μετέφεραν το φέρετρο από το αεροπλάνο σε όχημα, ενώ η διαδικασία προβλήθηκε ζωντανά από φιλοκυβερνητικό τηλεοπτικό σταθμό.
Η σορός δεν έχει ακόμη ταφεί. Μεταφέρθηκε στη Στρατιωτική Ιατρική Ακαδημία του Βελιγραδίου, όπου αναμένεται να πραγματοποιηθεί νεκροψία. Παράλληλα, ο μηχανισμός του ΟΗΕ έχει αρχίσει τη συνήθη εσωτερική διερεύνηση των συνθηκών του θανάτου του. Οι ολλανδικές αρχές είχαν προηγουμένως αποφασίσει ότι δεν υπήρχε λόγος έναρξης ποινικής έρευνας ή διενέργειας νεκροψίας στην Ολλανδία.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα που δημοσιεύουν σερβικά μέσα ενημέρωσης, το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου αναμένεται να πραγματοποιηθεί εκδήλωση αποχαιρετισμού σε αίθουσα του σερβικού στρατού στο κέντρο του Βελιγραδίου. Η εξόδιος ακολουθία αναφέρεται ότι θα τελεστεί τη Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου στον Ναό του Αγίου Λουκά, ενώ η ταφή προγραμματίζεται στο κοιμητήριο Τοπτσίντερ, δίπλα στον τάφο της κόρης του, Άνα.
Οι ακριβείς λεπτομέρειες του προγράμματος προέρχονται μέχρι στιγμής κυρίως από σερβικά δημοσιεύματα. Η κυβέρνηση δεν έχει επιβεβαιώσει πλήρως εάν η τελετή θα έχει επίσημο κρατικό χαρακτήρα. Κυβερνητικός αξιωματούχος είχε αρχικά μιλήσει για κρατική κηδεία, αλλά δεν ακολούθησε επίσημη επιβεβαίωση μετά τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν στην Ευρώπη.
Ο πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς δήλωσε ότι δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι ενδέχεται να παραστούν, αναγνωρίζοντας ότι η ασφάλεια της τελετής θα αποτελέσει πρόκληση. Δεν έχουν ανακοινωθεί, πάντως, συγκεκριμένοι κυκλοφοριακοί περιορισμοί ή ζώνες αποκλεισμού. Κάτοικοι, επισκέπτες και δημοσιογράφοι θα πρέπει να βασιστούν στις επίσημες ανακοινώσεις των τοπικών αρχών και όχι σε υποθέσεις για τα μέτρα που θα εφαρμοστούν.
Κατά τη μεταφορά της σορού από το αεροδρόμιο προς το στρατιωτικό νοσοκομείο, πολίτες συγκεντρώθηκαν σε ορισμένα σημεία του αυτοκινητοδρόμου, αναρτώντας πανό που παρουσίαζαν τον Μλάντιτς ως «ήρωα». Οι εικόνες αυτές αποτυπώνουν τον βαθύ διχασμό που εξακολουθεί να προκαλεί η ιστορική του παρουσία στη Σερβία, στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και στην ευρύτερη περιοχή.
Για ορισμένους Σέρβους εθνικιστές ο Μλάντιτς παραμένει σύμβολο. Για τις οικογένειες των θυμάτων, όμως, ήταν ο στρατιωτικός διοικητής που καταδικάστηκε για μερικά από τα σοβαρότερα εγκλήματα που διαπράχθηκαν στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η μεταφορά της σορού και ο τρόπος διεξαγωγής της κηδείας δεν μεταβάλλουν τις τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις.
Ο Μλάντιτς καταδικάστηκε πρωτοδίκως στις 22 Νοεμβρίου 2017 σε ισόβια κάθειρξη. Στις 8 Ιουνίου 2021, το Εφετείο του Διεθνούς Μηχανισμού επικύρωσε τόσο τις καταδίκες όσο και την ποινή του. Κρίθηκε ένοχος για γενοκτονία στη Σρεμπρένιτσα, όπου δολοφονήθηκαν περισσότεροι από 8.000 Βόσνιοι μουσουλμάνοι άνδρες και αγόρια, καθώς και για διώξεις, εξοντώσεις, δολοφονίες, βίαιες μετακινήσεις πληθυσμών, επιθέσεις κατά αμάχων, τρομοκράτηση του Σεράγεβο και ομηρία μελών των δυνάμεων του ΟΗΕ. Το πλήρες δικαστικό ιστορικό παρατίθεται στην επίσημη σελίδα της υπόθεσης.
Η πιθανότητα κρατικών τιμών έχει προκαλέσει έντονες διεθνείς αντιδράσεις. Η επίτροπος Διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης Μάρτα Κος προειδοποίησε ότι η εξύμνηση ανθρώπων που έχουν καταδικαστεί για εγκλήματα πολέμου αντιβαίνει στις θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αξίες. Ο πρωθυπουργός της Κροατίας Αντρέι Πλένκοβιτς δήλωσε ότι μια κρατική κηδεία θα έπληττε σοβαρά την ευρωπαϊκή προοπτική της Σερβίας. Τις σχετικές αντιδράσεις και τις πληροφορίες για τη μεταφορά κατέγραψε το Reuters.
Η άφιξη της σορού στο Βελιγράδι δεν αποτελεί μόνο οικογενειακή διαδικασία ταφής. Έχει μετατραπεί σε πολιτικό και διπλωματικό ζήτημα, καθώς ο τρόπος με τον οποίο η Σερβία θα οργανώσει την τελετή θα δείξει αν επιλέγει έναν ιδιωτικό αποχαιρετισμό ή μια δημόσια εκδήλωση που μπορεί να εκληφθεί ως επίσημη εξύμνηση ενός καταδικασμένου για γενοκτονία.
Μέχρι να εκδοθεί ολοκληρωμένη ανακοίνωση από τις σερβικές αρχές, ως επιβεβαιωμένα στοιχεία πρέπει να θεωρούνται η άφιξη της σορού, η μεταφορά της στο στρατιωτικό νοσοκομείο και η προγραμματισμένη κηδεία για τη Δευτέρα. Ο ακριβής χαρακτήρας της τελετής και τα μέτρα ασφαλείας παραμένουν υπό διευκρίνιση.
