Πλασμαφαίρεση, ενδοφλέβιες βιταμίνες, NAD+ και υπερβαρικό οξυγόνο προωθούνται ως «reset» του οργανισμού, όμως αποτελούν ιατρικές πράξεις με συγκεκριμένες ενδείξεις και πραγματικούς κινδύνους
Από τις ενδοφλέβιες εγχύσεις βιταμινών και το NAD+ μέχρι την κρυοθεραπεία, το υπερβαρικό οξυγόνο και την πλασμαφαίρεση, οι λεγόμενες θεραπείες ευεξίας κερδίζουν συνεχώς έδαφος. Ιδιωτικά κέντρα τις παρουσιάζουν ως μεθόδους «αποτοξίνωσης», αναζωογόνησης και επιβράδυνσης της γήρανσης, συχνά με τη βοήθεια αναρτήσεων διασημοτήτων και influencers.
Η πρόσφατη συζήτηση γύρω από τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη έφερε την πλασμαφαίρεση στο επίκεντρο. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, οι αρμόδιες Αρχές εξετάζουν τις ακριβείς συνθήκες της ιατρικής πράξης που φέρεται να συνδέεται χρονικά με την κατάρρευσή του, καθώς και τη λειτουργία του χώρου στον οποίο βρισκόταν. Ωστόσο, η έρευνα και η ιατροδικαστική εξέταση δεν έχουν ολοκληρωθεί και δεν έχει αποδειχθεί αιτιώδης σχέση ανάμεσα στη διαδικασία και στον θάνατό του. Κάθε διαφορετικό συμπέρασμα σε αυτό το στάδιο θα ήταν πρόωρο.
Η θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος, γνωστή και ως πλασμαφαίρεση, δεν αποτελεί από μόνη της μια πειραματική διαδικασία. Πρόκειται για αναγνωρισμένη ιατρική μέθοδο κατά την οποία το αίμα περνά μέσα από ειδικό μηχάνημα, το πλάσμα απομακρύνεται και αντικαθίσταται συνήθως με λευκωματίνη ή πλάσμα δότη. Στόχος είναι η απομάκρυνση αντισωμάτων και άλλων ουσιών που συνδέονται με συγκεκριμένα σοβαρά νοσήματα.
Η μέθοδος εφαρμόζεται σε ορισμένες νευρολογικές, αιματολογικές και αυτοάνοσες παθήσεις, βάσει συγκεκριμένων θεραπευτικών πρωτοκόλλων. Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες κατατάσσουν τις εφαρμογές της σε διαφορετικές κατηγορίες, ανάλογα με την ποιότητα των επιστημονικών δεδομένων και τον ρόλο της στη θεραπεία κάθε ασθένειας. Δεν αποτελεί, επομένως, μια γενική διαδικασία «καθαρισμού» του αίματος για υγιείς ανθρώπους.
Τα τελευταία χρόνια, πάντως, ιδιωτικές κλινικές προωθούν παραλλαγές της ως υπηρεσίες μακροζωίας, υποστηρίζοντας ότι η αφαίρεση μέρους του πλάσματος μπορεί να περιορίσει παράγοντες που σχετίζονται με τη γήρανση. Υπάρχουν μικρές μελέτες που έχουν καταγράψει μεταβολές σε ορισμένους βιολογικούς δείκτες, χωρίς όμως αυτό να αποδεικνύει ότι οι άνθρωποι ζουν περισσότερο, εμφανίζουν λιγότερα νοσήματα ή «γίνονται νεότεροι».
Αντίθετα, δημοσιευμένη μελέτη σε υγιείς εθελοντές δεν εντόπισε σημαντική επιγενετική αναζωογόνηση μετά την εφαρμογή της διαδικασίας και κατέληξε ότι χρειάζονται μεγαλύτερες και πιο ολοκληρωμένες έρευνες πριν εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα. Η μεταβολή ενός εργαστηριακού δείκτη δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με αποδεδειγμένο κλινικό όφελος.
Η πλασμαφαίρεση συνοδεύεται, επίσης, από κινδύνους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η πτώση της αρτηριακής πίεσης, η μείωση του ασβεστίου, οι αλλεργικές αντιδράσεις, οι διαταραχές των παραγόντων πήξης, η αιμορραγία, η λοίμωξη και οι επιπλοκές από τη φλεβική πρόσβαση. Για τον λόγο αυτό πρέπει να πραγματοποιείται από εξειδικευμένο προσωπικό, σε κατάλληλα οργανωμένο χώρο, με συνεχή παρακολούθηση του ασθενούς και δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης έκτακτου περιστατικού.
Ανάλογη προσοχή απαιτείται και για τις ενδοφλέβιες εγχύσεις βιταμινών ή NAD+. Σε ανθρώπους με διαγνωσμένη έλλειψη, αφυδάτωση ή άλλη σαφή ιατρική ένδειξη, η ενδοφλέβια θεραπεία μπορεί να είναι απαραίτητη. Δεν υπάρχουν, όμως, επαρκείς αποδείξεις ότι προσφέρει γενικευμένη «αποτοξίνωση», ενίσχυση της μακροζωίας ή αναστροφή της γήρανσης σε υγιείς ανθρώπους. Η φλεβική χορήγηση μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις, τραυματισμό αγγείων, ανεπιθύμητες αντιδράσεις ή προβλήματα από ακατάλληλες δόσεις και συνδυασμούς.
Οι ορμονικές θεραπείες έχουν επίσης θέση στην Ιατρική όταν υπάρχει συγκεκριμένη διάγνωση και έχουν αξιολογηθεί οι ενδείξεις και οι αντενδείξεις. Δεν αποτελούν καθολικό εργαλείο αντιγήρανσης και χρειάζονται εξατομικευμένη παρακολούθηση. Το ίδιο ισχύει για το υπερβαρικό οξυγόνο, το οποίο χρησιμοποιείται σε αναγνωρισμένες παθήσεις, όπως η δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα, η νόσος των δυτών και ορισμένα δύσκολα τραύματα. Οι γενικοί ισχυρισμοί περί αναζωογόνησης και αύξησης της ενέργειας δεν υποστηρίζονται στον ίδιο βαθμό από τα επιστημονικά δεδομένα.
Πριν αποφασίσει κάποιος να υποβληθεί σε μια θεραπεία ευεξίας, χρειάζεται να ζητήσει σαφείς απαντήσεις: ποια ακριβώς είναι η ιατρική ένδειξη, ποιο όφελος έχει αποδειχθεί, ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές και ποιες ασφαλέστερες εναλλακτικές υπάρχουν. Παράλληλα, πρέπει να ελέγξει αν ο χώρος διαθέτει νόμιμη άδεια, κατάλληλο εξοπλισμό, εξειδικευμένο γιατρό και οργανωμένο σχέδιο αντιμετώπισης επειγόντων περιστατικών.
Ιδιαίτερη επιφύλαξη χρειάζεται απέναντι σε κέντρα που υπόσχονται «καθαρισμό του αίματος», πλήρη αναστροφή της ηλικίας ή θεαματικά αποτελέσματα χωρίς να παρουσιάζουν αξιόπιστες κλινικές μελέτες. Οι προσωπικές μαρτυρίες και οι φωτογραφίες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αντικαθιστούν τα επιστημονικά δεδομένα.
Μέχρι σήμερα, οι πιο τεκμηριωμένοι τρόποι για υγιή γήρανση παραμένουν λιγότερο εντυπωσιακοί αλλά ουσιαστικοί: αποχή από το κάπνισμα, τακτική σωματική άσκηση, ισορροπημένη διατροφή, επαρκής ύπνος, εμβολιασμοί, προληπτικές εξετάσεις και σωστή αντιμετώπιση της υπέρτασης, της χοληστερόλης και του διαβήτη. Καμία ακριβή ή δημοφιλής θεραπεία δεν μπορεί να αντικαταστήσει αυτά τα βασικά μέτρα ούτε την αξιολόγηση από τον προσωπικό γιατρό.
