Έρευνα του ΙΕΛΚΑ καταγράφει τη συμπίεση των λαϊκών εισοδημάτων: λιγότερες ημέρες διακοπών, οικονομικές λύσεις διαμονής, μαγείρεμα αντί για εστίαση και περικοπές δαπανών για σχεδόν έναν στους δύο καταναλωτές
Τα ολοένα αυξανόμενα οικονομικά βάρη που αντιμετωπίζουν τα ελληνικά νοικοκυριά αποτυπώνονται με σαφήνεια στην τελευταία έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ), η οποία πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2026 σε δείγμα 700 καταναλωτών από όλη τη χώρα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι καλοκαιρινές διακοπές μετατρέπονται για μεγάλο μέρος της κοινωνίας από αυτονόητο δικαίωμα σε μια δύσκολη και δυσεπίλυτη οικονομική εξίσωση.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, το 50% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι δεν προγραμματίζει να κάνει διακοπές το φετινό καλοκαίρι. Το αντίστοιχο ποσοστό το 2025 ήταν 52%, γεγονός που δείχνει ότι η κατάσταση παραμένει σχεδόν αμετάβλητη. Από το υπόλοιπο 50% που σχεδιάζει κάποια μορφή καλοκαιρινής απόδρασης, το 34% αναφέρει ότι θα πραγματοποιήσει περιορισμένες διακοπές, το 14% θα ταξιδέψει όπως κάθε χρόνο και μόλις το 2% σκοπεύει να αυξήσει τη διάρκειά τους.
Ακόμη και για όσους θα καταφέρουν να φύγουν, οι διακοπές παραμένουν συγκρατημένες. Το 42% σχεδιάζει να λείψει από τέσσερις έως επτά ημέρες, ενώ το 29% από οκτώ έως δεκατέσσερις ημέρες. Ο μέσος χρόνος διακοπών διαμορφώνεται στις 11,4 ημέρες, σχεδόν αμετάβλητος σε σχέση με το 2025, όταν είχε καταγραφεί στις 11,3 ημέρες.
Η αναζήτηση οικονομικότερων επιλογών είναι εμφανής και στις προτιμήσεις διαμονής. Οι περισσότεροι επιλέγουν εξοχικές κατοικίες, είτε ιδιόκτητες είτε φιλοξενούμενοι σε σπίτια συγγενών και φίλων, ενώ σημαντική είναι η άνοδος των ενοικιαζόμενων δωματίων, τα οποία επιλέγει το 35% των ταξιδιωτών. Αντίθετα, μόλις το 14% δηλώνει ότι θα μείνει σε ξενοδοχείο, είτε με είτε χωρίς διατροφή. Οι ακριβότερες μορφές τουρισμού, όπως τα ξενοδοχεία all inclusive και οι κρουαζιέρες, συγκεντρώνουν εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά, επιβεβαιώνοντας ότι για μεγάλο μέρος της κοινωνίας έχουν μετατραπεί σε απρόσιτη πολυτέλεια.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στους προορισμούς. Η ηπειρωτική Ελλάδα και ιδιαίτερα οι παραθαλάσσιες περιοχές συγκεντρώνουν το 57% των προτιμήσεων, ενώ τα νησιά ακολουθούν με 38%. Το 11% επιλέγει ορεινούς προορισμούς και μόλις το 9% εξετάζει το ενδεχόμενο ταξιδιού στο εξωτερικό. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το υψηλό κόστος μετακίνησης και ιδιαίτερα των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων επηρεάζει σημαντικά τις επιλογές των καταναλωτών, οι οποίοι στρέφονται σε πιο προσιτές λύσεις εντός της χώρας.
Η ανάγκη εξοικονόμησης χρημάτων αποτυπώνεται έντονα και στις καθημερινές συνήθειες των παραθεριστών. Το 41% δηλώνει ότι μαγειρεύει συχνά κατά τη διάρκεια των διακοπών του, ενώ το 70% επισκέπτεται συστηματικά σούπερ μάρκετ ή μίνι μάρκετ για την προμήθεια τροφίμων. Παράλληλα, το 79% αγοράζει προϊόντα από φούρνους και αρτοποιεία, ενώ μόλις το 28% αναφέρει ότι δεν μαγειρεύει ποτέ. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η εστίαση εκτός σπιτιού περιορίζεται σημαντικά, καθώς οι οικογένειες προσπαθούν να συγκρατήσουν το συνολικό κόστος των διακοπών τους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το 62% των καταναλωτών δηλώνει πως προτιμά να αγοράζει τοπικά προϊόντα κατά τη διάρκεια των διακοπών. Παρά τους οικονομικούς περιορισμούς, διατηρείται η προτίμηση σε τοπικές αγορές και παραγωγούς, γεγονός που ενισχύει έμμεσα τις τοπικές οικονομίες και τις μικρές επιχειρήσεις των τουριστικών περιοχών.
Σχεδόν οι μισοί ερωτηθέντες, ποσοστό 45%, δηλώνουν ότι θα μειώσουν φέτος τις συνολικές δαπάνες των διακοπών τους. Ως βασικότερη αιτία αναφέρεται το αυξημένο κόστος των μετακινήσεων και ιδιαίτερα των εισιτηρίων, ενώ ακολουθούν οι δαπάνες για εστίαση και διαμονή. Η πίεση που ασκεί η ακρίβεια στο οικογενειακό εισόδημα φαίνεται να καθορίζει πλέον σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται ακόμη και οι λίγες ημέρες ανάπαυσης του καλοκαιριού.
Η έρευνα καταγράφει επίσης μια έντονη παρουσία της τοπικής αγοράς στις αγοραστικές επιλογές των καταναλωτών. Το 68% προμηθεύεται τρόφιμα από φούρνους και αρτοποιεία, το 66% από μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, το 48% από μικρότερα καταστήματα, ενώ το 41% επιλέγει μίνι μάρκετ. Πρόκειται για μια καταναλωτική συμπεριφορά που συνδυάζει την αναγκαστική οικονομία με την αναζήτηση ποιοτικών και φρέσκων προϊόντων σε προσιτές τιμές.
Τα ευρήματα της έρευνας φωτίζουν μια πραγματικότητα που απέχει πολύ από την εικόνα της «τουριστικής υπερδύναμης» που συχνά προβάλλεται. Την ώρα που ο ελληνικός τουρισμός καταγράφει αλλεπάλληλα ρεκόρ αφίξεων και εσόδων, ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας αδυνατεί να απολαύσει ακόμη και λίγες ημέρες ξεκούρασης. Η δυνατότητα των διακοπών, που για δεκαετίες αποτελούσε στοιχείο κοινωνικής ευημερίας και ποιότητας ζωής, μετατρέπεται σταδιακά σε προνόμιο για όσους διαθέτουν επαρκές εισόδημα. Η εκτίναξη του κόστους στέγασης, μετακίνησης και βασικών αγαθών, σε συνδυασμό με τους καθηλωμένους μισθούς, αποτυπώνεται στις επιλογές των πολιτών με τρόπο αμείλικτο: λιγότερες διακοπές, περισσότερες περικοπές και συνεχής προσαρμογή στις απαιτήσεις μιας καθημερινότητας που γίνεται ολοένα και ακριβότερη.
Ε.Μ.
(Πηγή: ΙΕΛΚΑ)
About The Author
