Η καθυστέρηση ενημέρωσης του Μπενιαμίν Νετανιάχου κατά τις πρώτες ώρες της επίθεσης της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης στο Ισραήλ. Νεότερο ρεπορτάζ του δημόσιου δικτύου KAN υποστηρίζει ότι ο πρωθυπουργός συνομίλησε απευθείας με τον τότε αρχηγό των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων, Χέρτσι Χαλέβι, στις 09:45, περίπου τρεις ώρες μετά την έναρξη της επίθεσης.
Το στοιχείο αυτό δεν σημαίνει ότι ο Νετανιάχου παρέμεινε χωρίς καμία ενημέρωση μέχρι εκείνη την ώρα. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα χρονολόγια, ο τότε στρατιωτικός γραμματέας του πρωθυπουργού, υποστράτηγος Άβι Γκιλ, ενημερώθηκε από τη Σιν Μπετ στις 06:13 για ασυνήθιστες εξελίξεις στη Γάζα. Ο Γκιλ φέρεται να μην ξύπνησε αμέσως τον Νετανιάχου, επειδή η εκτίμηση εκείνη τη στιγμή δεν προέβλεπε επίθεση μεγάλης κλίμακας.
Η πρώτη επικοινωνία του Γκιλ με τον Νετανιάχου πραγματοποιήθηκε στις 06:29, την ώρα που είχε ήδη αρχίσει η εκτόξευση ρουκετών και εκδηλωνόταν η εισβολή της Χαμάς. Ακολούθησε δεύτερη συνομιλία περίπου στις 06:40 ή 06:44, με τις διαφορετικές ώρες να εμφανίζονται σε ξεχωριστές δημοσιοποιημένες εκδοχές του χρονολογίου.
Κατά τη δεύτερη επικοινωνία, ο Νετανιάχου φέρεται να ζήτησε πληροφορίες για την έκταση της επίθεσης, την πιθανότητα απαγωγών και την ανάγκη κινητοποίησης εφέδρων. Ρώτησε επίσης εάν υπήρχε δυνατότητα να πληγεί άμεσα η ηγεσία της Χαμάς. Αυτό δείχνει ότι υπήρξε ανταλλαγή πληροφοριών και συζήτηση για επιχειρησιακές επιλογές πριν από την απευθείας επικοινωνία με τον Χαλέβι.
Το κρίσιμο ερώτημα αφορά το γιατί ο πρωθυπουργός και ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων δεν φαίνεται να επικοινώνησαν απευθείας νωρίτερα. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του KAN, ο Νετανιάχου δεν ζήτησε να μιλήσει με τον Χαλέβι κατά τις δύο πρώτες τηλεφωνικές ενημερώσεις. Η Jerusalem Post, η οποία αναμετέδωσε τις πληροφορίες, ανέφερε επίσης ότι αναμενόταν η άφιξη του προσωπάρχη του πρωθυπουργικού γραφείου, Τζάχι Μπράβερμαν, στο στρατιωτικό αρχηγείο. Ο Μπράβερμαν φέρεται να καθυστέρησε λόγω των σειρήνων και των επιθέσεων με ρουκέτες.
Το πρωθυπουργικό γραφείο δημοσιοποίησε δικό του χρονολόγιο, σύμφωνα με το οποίο ο Νετανιάχου αναχώρησε για το στρατιωτικό αρχηγείο στις 07:30 και έφτασε στις 08:22. Κατά τη διαδρομή συνομίλησε με τον τότε υπουργό Άμυνας Γιοάβ Γκάλαντ, ο οποίος φέρεται να του είπε ότι δεν υπήρχε ακόμη σαφής συνολική εικόνα της κατάστασης. Από τις 08:30 έως τις 09:30 καταγράφονται συνεχείς ενημερώσεις, ενώ στις 09:55 αναφέρεται διευρυμένη αξιολόγηση με τη συμμετοχή της στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας.
Ωστόσο, το ίδιο δημοσιοποιημένο πρόγραμμα αναφέρεται και σε συνάντηση ή ενημέρωση με τη συμμετοχή του Χαλέβι στις 08:40, γεγονός που δεν συμφωνεί πλήρως με το ρεπορτάζ του KAN για πρώτη απευθείας συνομιλία στις 09:45. Οι αποκλίσεις αυτές σημαίνουν ότι δεν υπάρχει ακόμη ένα κοινά αποδεκτό και ανεξάρτητα επιβεβαιωμένο χρονολόγιο. Οι λεπτομέρειες του προγράμματος που έδωσε στη δημοσιότητα το πρωθυπουργικό γραφείο παρουσιάζονται στη σχετική καταγραφή της Jerusalem Post.
Η χρονική ακολουθία έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή στις αιφνίδιες επιθέσεις η κοινή εικόνα ανάμεσα στη στρατιωτική και την πολιτική ηγεσία επηρεάζει τον συντονισμό. Η άμεση επικοινωνία μπορεί να διευκολύνει αποφάσεις για πολιτικές κατευθύνσεις, ευρύτερη κινητοποίηση και ενημέρωση της κυβέρνησης. Δεν πρέπει, πάντως, να θεωρηθεί ότι η απουσία απευθείας τηλεφωνικής συνομιλίας αποδεικνύει από μόνη της πως δεν εκδόθηκαν στρατιωτικές διαταγές ή ότι κάποια συγκεκριμένη επιχείρηση καθυστέρησε. Οι Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν δική τους επιχειρησιακή αλυσίδα διοίκησης, ενώ ο πρωθυπουργός λάμβανε πληροφορίες μέσω του στρατιωτικού του γραμματέα.
Η υπόθεση αναδεικνύει τρία διαφορετικά ζητήματα: την αξιολόγηση των προειδοποιητικών ενδείξεων πριν από την επίθεση, τη δεκαεξάλεπτη καθυστέρηση της πρώτης ενημέρωσης του πρωθυπουργού και το χρονικό κενό μέχρι την απευθείας επικοινωνία με τον αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων. Καθένα απαιτεί ξεχωριστή εξέταση, επειδή αφορά διαφορετικά πρόσωπα, αρμοδιότητες και αποφάσεις.
Ο Νετανιάχου έχει υποστηρίξει ότι, αν είχε ενημερωθεί νωρίτερα, η εξέλιξη των γεγονότων θα μπορούσε να ήταν διαφορετική, μεταφέροντας μεγάλο μέρος της ευθύνης στους επικεφαλής των υπηρεσιών ασφαλείας. Οι επικριτές του απαντούν ότι η πολιτική ηγεσία οφείλει επίσης να λογοδοτήσει για την ετοιμότητα και τη διαχείριση της κρίσης. Οι δύο θέσεις δεν μπορούν να κριθούν αποκλειστικά μέσα από αποσπασματικές τηλεφωνικές καταγραφές ή επιλεγμένα έγγραφα.
Το ουσιαστικό επόμενο βήμα είναι η δημιουργία ενός ενιαίου, επαληθευμένου χρονολογίου, βασισμένου σε αρχεία κλήσεων, πρακτικά συσκέψεων, καταθέσεις των εμπλεκομένων και επίσημα επιχειρησιακά έγγραφα. Μόνο μια ανεξάρτητη και πλήρης έρευνα μπορεί να καθορίσει πού υπήρξαν πραγματικές καθυστερήσεις, ποια ήταν η αιτία τους και αν επηρέασαν συγκεκριμένες αποφάσεις κατά τις κρίσιμες πρώτες ώρες της επίθεσης.
