Η Παγκόσμια Ημέρα κατά των Κουνουπιών γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 20 Αυγούστου, με πρωτοβουλία της Αμερικανικής Ένωσης για τον Έλεγχο των Κουνουπιών (AMCA), επιστημονικής οργάνωσης με έδρα τις ΗΠΑ και μέλη επιστήμονες από 50 χώρες. Στόχος της ημέρας είναι η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού για τη βλαβερή δράση των κουνουπιών και άλλων συγγενικών εντόμων.
Η ημερομηνία επιλέχθηκε επειδή στις 20 Αυγούστου 1897 ο Άγγλος γιατρός Ρόναλντ Ρος, της Σχολής Τροπικής Ιατρικής του Λίβερπουλ, ανακοίνωσε μια σημαντική ανακάλυψη: ότι τα κουνούπια ευθύνονται για τη μετάδοση της ελονοσίας. Η ανακάλυψη αυτή αποτέλεσε σημαντικό σταθμό στην αντιμετώπιση της ασθένειας και έκτοτε έχει συμβάλει στη σωτηρία εκατομμυρίων ανθρώπινων ζωών.
Το κουνούπι είναι δίπτερο έντομο της οικογένειας Culicidae, με περίπου 3.500 είδη σε ολόκληρο τον κόσμο. Το ενήλικο έχει λεπτό και μακρύ σώμα, μακριά πόδια, μεμβρανώδη φτερά και χαρακτηριστική επιμήκη προβοσκίδα. Τα αρσενικά διαθέτουν πιο τριχωτές κεραίες, ενώ τα κουνούπια τρέφονται γενικά με νέκταρ ή γύρη. Τα θηλυκά χρειάζονται επιπλέον αίμα, προκειμένου να ολοκληρώσουν την ανάπτυξη των αυγών τους.
Μετά το γεύμα αίματος, το θηλυκό εναποθέτει τα αυγά του στην επιφάνεια του νερού. Από αυτά εκκολάπτονται οι υδρόβιες προνύμφες, οι οποίες τρέφονται με οργανικά κατάλοιπα, ενώ σε ορισμένα είδη μπορούν να τρέφονται και με άλλα μικρά έντομα. Όταν ολοκληρωθεί η ανάπτυξή τους, το ενήλικο κουνούπι βγαίνει από τη ράχη της προνύμφης και, αφού παραμείνει για λίγο στην επιφάνεια του νερού, πετά.
Τα κουνούπια προσελκύονται από την κίνηση, τη σωματική θερμότητα, την υγρασία και το διοξείδιο του άνθρακα που εκπνέεται κατά την αναπνοή. Η δραστηριότητά τους επηρεάζεται από τη θερμοκρασία και την υγρασία του αέρα. Τα περισσότερα είδη είναι περισσότερο ενεργά τις πρώτες πρωινές και νυχτερινές ώρες, ενώ ορισμένα τσιμπούν καθ’ όλη τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου.
Το θηλυκό κουνούπι τρυπά το δέρμα και μέσω της προβοσκίδας του απομυζά αίμα. Το τσίμπημα μπορεί να προκαλέσει κοκκινίλα, πρήξιμο και έντονη φαγούρα. Τα κουνούπια μπορούν επίσης να μεταφέρουν ασθένειες, γεγονός που τα καθιστά σημαντικό παράγοντα κινδύνου για τη δημόσια υγεία σε πολλές περιοχές του κόσμου.
Στην Ελλάδα συναντώνται κυρίως τρία διαδεδομένα γένη κουνουπιών. Το Anopheles είναι ο φορέας της ελονοσίας, ενώ μπορεί να συνδέεται και με τη μετάδοση εγκεφαλίτιδας και φιλαρίασης. Το Culex, γνωστό ως κοινό κουνούπι, αναπαράγεται κυρίως σε στάσιμα και μολυσμένα νερά και μπορεί να μεταφέρει εγκεφαλίτιδα. Το Aedes συνδέεται με τη μετάδοση του κίτρινου πυρετού και αναπαράγεται, μεταξύ άλλων, σε δεξαμενές βρόχινου νερού και αρμυρά έλη.
Για την προστασία από τα κουνούπια χρησιμοποιούνται διάφορα μέσα, όπως κουνουπιέρες, απωθητικά και εντομοκτόνα, ενώ η αποξήρανση βαλτότοπων και ελών αποτελεί επίσης μέσο περιορισμού των πληθυσμών τους.
About The Author
