Αφιέρωσε τη ζωή του στην αποϊδρυματοποίηση, την κοινοτική ψυχιατρική και την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ψυχικά πασχόντων, αφήνοντας πίσω του ένα σημαντικό επιστημονικό και κοινωνικό έργο
Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 79 ετών ο ψυχίατρος Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου, μια από τις σημαντικότερες μορφές της Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης στην Ελλάδα, που συνέδεσε την επιστημονική του πορεία με την αποϊδρυματοποίηση, την κοινοτική ψυχιατρική και την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ανθρώπων με ψυχικές διαταραχές.
Γεννημένος στην Αθήνα το 1947, σπούδασε Ιατρική στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 επηρεάστηκε βαθιά από το κίνημα της εναλλακτικής ψυχιατρικής που ανέπτυξε στην Ιταλία ο Φράνκο Μπαζάλια. Η αντίληψη αυτή σημάδεψε ολόκληρη την επαγγελματική και κοινωνική του διαδρομή, καθώς υπήρξε σταθερός υπερασπιστής ενός μοντέλου ψυχικής υγείας βασισμένου στην ελευθερία, την αξιοπρέπεια και την κοινωνική ένταξη των ανθρώπων.
Εργάστηκε διαδοχικά στο Δρομοκαΐτειο (1986-1990), στο Κρατικό Θεραπευτήριο Λέρου (1990-1999) και στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής (1999-2014), όπου πρωτοστάτησε στην εγκατάλειψη των ιδρυματικών πρακτικών και στην ανάπτυξη κοινοτικών υπηρεσιών ψυχικής υγείας. Στη Λέρο συνέβαλε καθοριστικά στον μετασχηματισμό ενός ιδρύματος που είχε γίνει διεθνές σύμβολο της εγκατάλειψης των ψυχικά πασχόντων, ενώ στο Δαφνί εργάστηκε για τη μετάβαση από το κλειστό άσυλο σε ένα σύγχρονο μοντέλο κοινοτικής φροντίδας.
Παράλληλα, ανέπτυξε διαρκή δράση για τη συγκρότηση ενός εναλλακτικού κινήματος στην ψυχική υγεία, συνεργαζόμενος με ανθρώπους που είχαν ψυχιατρική εμπειρία, τις οικογένειές τους, επαγγελματίες ψυχικής υγείας και κοινωνικές συλλογικότητες. Υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής της αποϊδρυματοποίησης, θεωρώντας ότι η ψυχική υγεία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τον σεβασμό των δικαιωμάτων, της υποκειμενικότητας και της αξιοπρέπειας κάθε ανθρώπου.
Σημαντική ήταν και η συγγραφική και επιστημονική του παρουσία, με πλήθος δημοσιεύσεων σε ελληνικά και διεθνή περιοδικά, καθώς και βιβλία που αποτύπωσαν την εμπειρία της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης στην Ελλάδα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τα έργα «Λέρος, μια ζωντανή αμφισβήτηση της κλασικής ψυχιατρικής», «Ρωγμές, ρήγματα και αντιστάσεις στην κυρίαρχη ψυχιατρική» και «Δρομοκαΐτειο, Λέρος, Δαφνί. Ο ένας τοίχος μετά τον άλλο».
Πέρα από την επιστημονική του δράση, ο Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου υπήρξε ενεργός στα κοινωνικά κινήματα και στις πρωτοβουλίες αλληλεγγύης. Συμμετείχε στον ΣΥΠΡΟΜΕ για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των προσφύγων, στη Λαϊκή Συνέλευση Κολωνού – Ακαδημίας Πλάτωνος – Σεπολίων, στα Κοινωνικά Ιατρεία Αλληλεγγύης και στις δράσεις της κοινότητας των Προσφυγικών. Στήριξε επίσης το κίνημα αλληλεγγύης για την υπόθεση της 12χρονης από τον Κολωνό, ενώ είχε πολιτική παρουσία ως μέλος της Αντικαπιταλιστικής Ανατροπής στην Αθήνα και ως υποψήφιος με την Ανατρεπτική Συμμαχία.
Σε συλλυπητήρια ανακοίνωσή του, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Νοσοκομειακών Ψυχολόγων υπογραμμίζει ότι ο Θεόδωρος Μεγαλοοικονόμου δεν υπήρξε απλώς διαχειριστής των αδιεξόδων του ψυχιατρικού συστήματος, αλλά πρωτεργάτης της υπέρβασής τους, «γκρεμίζοντας τον έναν τοίχο μετά τον άλλο». Όπως επισημαίνει, ακόμη και μετά τη συνταξιοδότησή του συνέχισε να προσφέρει εθελοντικά στα Κοινωνικά Ιατρεία Αλληλεγγύης, παραμένοντας μέχρι το τέλος ενεργός, ακούραστος και προσηλωμένος στην αντίληψη ότι η φροντίδα αποτελεί πρωτίστως στάση ζωής.
Ο ίδιος εκπαίδευσε και ενέπνευσε γενιές επαγγελματιών ψυχικής υγείας, υποστηρίζοντας ότι η ψυχιατρική μεταρρύθμιση δεν είναι έργο μόνο των ειδικών, αλλά μια συλλογική διαδικασία που οικοδομείται μαζί με τους ίδιους τους ανθρώπους που βιώνουν την ψυχική οδύνη, τις οικογένειές τους και την κοινωνία. Το έργο, τα βιβλία και η παρακαταθήκη του αποτελούν σήμερα σημείο αναφοράς για όσους συνεχίζουν να αγωνίζονται για μια ψυχιατρική χωρίς αποκλεισμούς, βασισμένη στην ελευθερία, την αλληλεγγύη και τον σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
About The Author
