Από την είσοδο του Ναπολέοντα στη Μόσχα και την έκδοση του «Κεφαλαίου» του Καρλ Μαρξ μέχρι το αεροπορικό δυστύχημα που στοίχισε τη ζωή στον Γιάννο Κρανιδιώτη, η 14η Σεπτεμβρίου αποτελεί ημερομηνία με σημαντικά γεγονότα.
Η Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2026 είναι η 257η ημέρα του έτους και απομένουν 108 ημέρες μέχρι το τέλος του. Στην Ελλάδα η ημερομηνία έχει ιδιαίτερο βάρος, καθώς έχει καθιερωθεί ως Ημέρα Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το τουρκικό κράτος.
Η σχετική απόφαση ελήφθη ομόφωνα από τη Βουλή των Ελλήνων στις 24 Σεπτεμβρίου 1998, ενώ οι εκδηλώσεις μνήμης καθορίστηκαν με μεταγενέστερο Προεδρικό Διάταγμα. Σκοπός της ημέρας είναι η διατήρηση της ιστορικής μνήμης για τα θύματα, τον ξεριζωμό και την προσφυγιά του μικρασιατικού ελληνισμού, σύμφωνα με τη Βουλή των Ελλήνων.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της 14ης Σεπτεμβρίου
1812: Ο Ναπολέων Βοναπάρτης και η Μεγάλη Στρατιά εισέρχονται στη Μόσχα, μετά τη μάχη του Μποροντίνο. Βρίσκουν μεγάλο μέρος της πόλης εγκαταλελειμμένο, ενώ σύντομα ξεσπούν καταστροφικές πυρκαγιές. Η κατάληψη της Μόσχας δεν οδηγεί στη συνθηκολόγηση της Ρωσίας και η γαλλική εκστρατεία καταλήγει σε ολέθρια υποχώρηση.
1814: Ο Αμερικανός δικηγόρος και ποιητής Φράνσις Σκοτ Κι βλέπει την αμερικανική σημαία να κυματίζει στο Φορτ ΜακΧένρι, μετά τον βρετανικό βομβαρδισμό. Η εικόνα τον εμπνέει να γράψει το ποίημα που αργότερα θα αποτελέσει τους στίχους του εθνικού ύμνου των ΗΠΑ, «The Star-Spangled Banner».
1829: Υπογράφεται η Συνθήκη της Ανδριανούπολης μεταξύ Ρωσικής και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με την οποία τερματίζεται ο Ρωσοτουρκικός Πόλεμος του 1828-1829. Η συμφωνία είχε σημασία και για την ελληνική υπόθεση, καθώς αναγνώριζε προηγούμενες διεθνείς αποφάσεις που άνοιγαν τον δρόμο για τη δημιουργία ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.
1867: Κυκλοφορεί στο Αμβούργο ο πρώτος τόμος του έργου «Το Κεφάλαιο» του Καρλ Μαρξ. Το βιβλίο εξετάζει τον τρόπο λειτουργίας του καπιταλιστικού συστήματος και εξελίσσεται σε ένα από τα επιδραστικότερα έργα οικονομικής και πολιτικής θεωρίας.
1901: Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ουίλιαμ ΜακΚίνλεϊ πεθαίνει από επιπλοκές των τραυμάτων που είχε υποστεί σε δολοφονική επίθεση. Τον διαδέχεται ο αντιπρόεδρος Θεόδωρος Ρούζβελτ, ο οποίος γίνεται, σε ηλικία 42 ετών, ο νεότερος άνθρωπος που ανέλαβε την αμερικανική προεδρία.
1933: Η Ελλάδα και η Τουρκία υπογράφουν στην Άγκυρα το Σύμφωνο Εγκάρδιας Συνεννόησης, με το οποίο δεσμεύονται να εγγυηθούν αμοιβαία το απαραβίαστο των κοινών συνόρων τους.
1960: Ιράν, Ιράκ, Κουβέιτ, Σαουδική Αραβία και Βενεζουέλα ιδρύουν στη Βαγδάτη τον Οργανισμό Πετρελαιοεξαγωγικών Κρατών. Ο OPEC εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους οργανισμούς της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας.
1982: Πεθαίνει σε ηλικία 52 ετών η πριγκίπισσα Γκρέις του Μονακό, μία ημέρα μετά το σοβαρό αυτοκινητικό δυστύχημα στο οποίο είχε εμπλακεί. Πριν από τον γάμο της με τον πρίγκιπα Ρενιέ Γ΄, η Γκρέις Κέλι είχε διαγράψει λαμπρή κινηματογραφική πορεία και είχε τιμηθεί με Όσκαρ.
1999: Το πρωθυπουργικό αεροσκάφος Falcon που μεταφέρει τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών Γιάννο Κρανιδιώτη προς το Βουκουρέστι παρουσιάζει έντονες κατακόρυφες ταλαντώσεις λίγο πριν από την προσγείωση. Επτά άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους, μεταξύ των οποίων ο Γιάννος Κρανιδιώτης και ο γιος του, Νικόλας.
2001: Φεύγει από τη ζωή, σε ηλικία 70 ετών, ο Στέλιος Καζαντζίδης. Με τη χαρακτηριστική φωνή του εξέφρασε την ξενιτιά, τον μόχθο, τη φτώχεια και τους καημούς των απλών ανθρώπων, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στο ελληνικό λαϊκό τραγούδι.
Γεννήθηκαν στις 14 Σεπτεμβρίου
- 1769: Αλεξάντερ φον Χούμπολτ, Γερμανός φυσιοδίφης και εξερευνητής.
- 1886: Γιαν Μάσαρικ, Τσεχοσλοβάκος διπλωμάτης και πολιτικός.
- 1910: Τζακ Χόκινς, Βρετανός ηθοποιός.
- 1947: Σαμ Νιλ, Νεοζηλανδός ηθοποιός.
- 1973: Nas, Αμερικανός ράπερ και μουσικός παραγωγός.
Η 14η Σεπτεμβρίου ενώνει γεγονότα από διαφορετικές εποχές: πολέμους, πολιτικές ανακατατάξεις, οικονομικές εξελίξεις και μεγάλες απώλειες. Για την Ελλάδα παραμένει παράλληλα ημέρα εθνικής και θρησκευτικής μνήμης.
