Η 24η Ιουλίου 1974 αποτελεί ορόσημο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, καθώς σηματοδοτεί την αποκατάσταση της Δημοκρατίας και την απαρχή της περιόδου που έμεινε γνωστή ως Μεταπολίτευση.
Στις 4:15 τα ξημερώματα, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ορκίστηκε πρωθυπουργός, αναλαμβάνοντας να οδηγήσει τη χώρα από την επταετή δικτατορία στην κοινοβουλευτική ομαλότητα, ενώ παρέμεναν ορατοί οι κίνδυνοι εσωτερικού χάους και γενικευμένης σύγκρουσης με την Τουρκία.
Η κυπριακή τραγωδία και η κατάρρευση της Χούντας
Η πτώση του δικτατορικού καθεστώτος επιταχύνθηκε από την εθνική κρίση στην Κύπρο. Το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 εναντίον του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, το οποίο οργανώθηκε από τη χούντα των Αθηνών και εκτελέστηκε από την Εθνική Φρουρά και την ΕΟΚΑ Β΄, άνοιξε τον δρόμο για την τουρκική εισβολή της 20ής Ιουλίου.
Η αποδιοργανωμένη επιστράτευση και ο κίνδυνος ελληνοτουρκικού πολέμου αποκάλυψαν το πολιτικό και στρατιωτικό αδιέξοδο του καθεστώτος.
Στις 23 Ιουλίου, η στρατιωτική ηγεσία κάλεσε πολιτικούς της προδικτατορικής περιόδου σε σύσκεψη υπό τον Φαίδωνα Γκιζίκη. Έπειτα από διαβουλεύσεις αποφασίστηκε να κληθεί ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο οποίος ζούσε αυτοεξόριστος στο Παρίσι από το 1963.
Η ιστορική επιστροφή από το Παρίσι
Ο τότε πρόεδρος της Γαλλίας, Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εσταίν, διέθεσε το προεδρικό αεροσκάφος για την επιστροφή του Καραμανλή στην Αθήνα.
Στις 2:06 τα ξημερώματα της 24ης Ιουλίου, το αεροπλάνο προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο του Ελληνικού. Χιλιάδες πολίτες είχαν συγκεντρωθεί για να τον υποδεχθούν, εκφράζοντας την ελπίδα ότι η περίοδος της καταστολής και της ανελευθερίας είχε φτάσει οριστικά στο τέλος της.
Λίγες ώρες αργότερα ο Καραμανλής ορκίστηκε πρωθυπουργός από τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Σεραφείμ, παρουσία του Φαίδωνα Γκιζίκη. Το απόγευμα ορκίστηκε το πρώτο κλιμάκιο της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, στην οποία συμμετείχαν πολιτικοί από διαφορετικούς χώρους.
Οι πρώτες αποφάσεις
Το πρώτο υπουργικό συμβούλιο αποφάσισε:
- την κατάργηση του στρατοπέδου εξορίας της Γυάρου,
- την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων,
- την απόδοση της ελληνικής ιθαγένειας σε όσους την είχαν στερηθεί από τη δικτατορία.
Ακολούθησε η νομιμοποίηση των πολιτικών κομμάτων, συμπεριλαμβανομένου του ΚΚΕ, το οποίο βρισκόταν εκτός νόμου από το 1947, καθώς και η σταδιακή αποδόμηση του θεσμικού μηχανισμού της Χούντας.
Στις 17 Νοεμβρίου 1974 πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες ελεύθερες βουλευτικές εκλογές μετά τη δικτατορία. Στις 8 Δεκεμβρίου, το δημοψήφισμα για το πολιτειακό έλυσε οριστικά το ζήτημα της μοναρχίας υπέρ της αβασίλευτης Δημοκρατίας.
Η δημοκρατική μετάβαση ολοκληρώθηκε θεσμικά με το Σύνταγμα του 1975, το οποίο καθιέρωσε την Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία και παραμένει, με τις αναθεωρήσεις του, ο θεμελιώδης καταστατικός χάρτης της χώρας.
About The Author
