Το υπουργείο Πολιτισμού, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Ηπείρου και τον Δήμο Πρέβεζας, προχωρά στην προστασία και ανάδειξη του Κάστρου του Παντοκράτορα, μετά την έγκριση της αρχιτεκτονικής και στατικής μελέτης αποκατάστασης του σημαντικού οχυρωματικού μνημείου, όπως αναφέρει ανακοίνωση του ΥΠΠΟ.
Το Κάστρο του Παντοκράτορα δεσπόζει στην είσοδο του Αμβρακικού Κόλπου και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα δείγματα οχυρωματικής αρχιτεκτονικής της Ηπείρου. Οικοδομήθηκε επί Αλή Πασά μετά το 1810, ενώ σύμφωνα με μελέτες η ολοκλήρωσή του τοποθετείται γύρω στο 1818 και ο εξωτερικός περίβολος είχε ολοκληρωθεί πριν από το 1830. Κατά τον 20ό αιώνα διατήρησε τη στρατιωτική του χρήση, ενώ από το 1940 έως το 1968 λειτούργησε ως φυλακή, περίοδο κατά την οποία ανεγέρθηκαν νέα κτίσματα. Το 1939 κατασκευάστηκε στο εσωτερικό του και ο Ναός των Αγίων Αναργύρων.
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτηρίζει το Κάστρο σημαντικό μνημείο της νεότερης ιστορίας της Πρέβεζας και της Ηπείρου, καθώς αποτυπώνει διαδοχικές ιστορικές περιόδους και χρήσεις. Το συγκρότημα αποτελείται από το κεντρικό πεντάγωνο οχυρό και τον επιθαλάσσιο περίβολο, ο οποίος εκτείνεται κατά μήκος της βραχώδους ακτής και περιλαμβάνει προμαχώνες, πυροβολεία και την πυριτιδαποθήκη. Πρόκειται για χαρακτηριστικό δείγμα οχυρωματικής αρχιτεκτονικής νέου τύπου, σχεδιασμένο ώστε να συνδυάζει αμυντικές εγκαταστάσεις, χώρους στρατωνισμού και αποθήκευσης πολεμοφοδίων, ενώ η σημερινή μορφή του αντανακλά τις διαδοχικές οικοδομικές φάσεις και τις μεταγενέστερες επεμβάσεις που συνδέονται με τη χρήση του ως στρατώνα και φυλακής.
Η συστηματική μελέτη του μνημείου ξεκίνησε το 1991, στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Δήμου Πρέβεζας, ενώ το 1995 εγκρίθηκε μελέτη αποκατάστασης με στόχο την προστασία, την ανάδειξη και τη μελλοντική επανάχρησή του. Κατά τη δεκαετία του 1990 πραγματοποιήθηκαν σημαντικές εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης, ωστόσο αρκετές από τις προβλεπόμενες επεμβάσεις δεν ολοκληρώθηκαν ή εφαρμόστηκαν διαφορετικά από τις εγκεκριμένες μελέτες. Η μετέπειτα εγκατάλειψη επιδείνωσε την κατάσταση του μνημείου, καθιστώντας αναγκαία την πραγματοποίηση νέων ολοκληρωμένων παρεμβάσεων.
Η παθολογία του Κάστρου καταδεικνύει εκτεταμένες βλάβες τόσο στον επιθαλάσσιο περίβολο όσο και στο κεντρικό οχυρό, εξαιτίας της μακροχρόνιας έκθεσης στις περιβαλλοντικές συνθήκες, της δράσης της θάλασσας, της ανάπτυξης βλάστησης και παλαιότερων επεμβάσεων. Ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα αποτελεί η εκτεταμένη βλάστηση στις τοιχοποιίες και στους αναβαθμούς, η οποία έχει προκαλέσει αποδιοργάνωση των λιθοδομών, ρηγματώσεις και τοπικές καταρρεύσεις. Η εικόνα επιβαρύνεται από την κατάρρευση μεγάλου τμήματος του προπετάσματος στο ανατολικό μέτωπο, τα εκτεταμένα graffiti και τις μεταγενέστερες επεμβάσεις που δυσχεραίνουν την ιστορική αναγνωσιμότητα του οχυρού.
Η μελέτη, η οποία εκπονήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού, προβλέπει την αποκατάσταση του παράκτιου οχυρωματικού περιβόλου και τη στερέωση των εξωτερικών και εσωτερικών παρειών του κεντρικού πεντάγωνου οχυρού. Παράλληλα, εκπονείται ξεχωριστή ακτομηχανική και περιβαλλοντική μελέτη για την προστασία του δυτικού τριγωνικού προμαχώνα από τη θαλάσσια διάβρωση.
Στις βασικές παρεμβάσεις περιλαμβάνονται η απομάκρυνση επιχώσεων, βλάστησης και νεότερων κατασκευών, η αποκατάσταση τοιχοποιιών, κανονιοθυρίδων, προπετασμάτων και θυρών, καθώς και έργα για την ασφαλή πρόσβαση και κίνηση των επισκεπτών, όπως νέες κλίμακες, επισκευή κιγκλιδωμάτων και διαμόρφωση ασφαλών διαδρομών. Στο κεντρικό οχυρό προβλέπονται επίσης εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης των θόλων και των λιθοδομών, αναδόμηση αποδιοργανωμένων τμημάτων και αποκατάσταση ρηγματώσεων, με παράλληλη διατήρηση των αυθεντικών επιχρισμάτων και αρμολογημάτων στον μέγιστο δυνατό βαθμό.
Στόχος των επεμβάσεων είναι η αντιμετώπιση των σοβαρών δομικών προβλημάτων που έχουν προκαλέσει η θαλάσσια διάβρωση και η ανεξέλεγκτη βλάστηση, αλλά και η αποκατάσταση της αρχιτεκτονικής μορφής του Κάστρου, ώστε να αναδειχθεί η ιστορική του αξία και να καταστεί ασφαλές και προσβάσιμο στο κοινό.
(Πηγή φωτογραφίας: ΥΠΠΟ)
About The Author
