Από τις επιστροφές φόρου και τις διαδικτυακές αγγελίες μέχρι τη μίμηση φωνής με τεχνητή νοημοσύνη, οι απάτες γίνονται πιο οργανωμένες και πειστικές. Οι κινήσεις που μπορούν να προστατεύσουν τους πολίτες.
Ο «λογιστής» τηλεφωνεί για μια επιστροφή φόρου που πρέπει να πιστωθεί άμεσα. Ο «υπάλληλος» δημόσιας υπηρεσίας ενημερώνει για κάποια οικονομική εκκρεμότητα, ενώ ένα email με τα λογότυπα του e-ΕΦΚΑ ζητά από τον παραλήπτη να πατήσει έναν σύνδεσμο.
Σε άλλες περιπτώσεις, μία πραγματική διαδικτυακή αγγελία καταλήγει σε πλαστή τραπεζική σελίδα. Στη νεότερη μορφή εξαπάτησης, ακόμη και η γνώριμη φωνή ενός συγγενικού προσώπου ενδέχεται να έχει δημιουργηθεί ή αλλοιωθεί με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης.
Οι τηλεφωνικές και ηλεκτρονικές απάτες δεν βασίζονται πλέον μόνο σε πρόχειρα μηνύματα. Οι δράστες δημιουργούν ιστορίες προσαρμοσμένες στην καθημερινότητα των πολιτών, εμφανίζονται ως πρόσωπα εμπιστοσύνης και χρησιμοποιούν την πίεση του χρόνου ώστε το υποψήφιο θύμα να ενεργήσει πριν προλάβει να ελέγξει όσα του λένε.
Το επείγον είναι το βασικό τους όπλο
Μια επιστροφή φόρου, ένα επίδομα, μια οφειλή που πρέπει να ρυθμιστεί ή μια υποτιθέμενη τεχνική βλάβη αποτελούν μερικά από τα συχνότερα προσχήματα.
Ο στόχος είναι να προκληθεί φόβος, ενθουσιασμός ή σύγχυση. Ο απατεώνας επιμένει ότι η διαδικασία πρέπει να ολοκληρωθεί αμέσως και προσπαθεί να κρατήσει το θύμα στη γραμμή, ώστε να μην επικοινωνήσει με συγγενή, λογιστή, τράπεζα ή δημόσια υπηρεσία.
Η Ελληνική Αστυνομία επισημαίνει ότι οι δράστες εμφανίζονται συχνά ως λογιστές, γιατροί, αστυνομικοί, δικηγόροι ή υπάλληλοι του ΔΕΔΔΗΕ. Ζητούν χρήματα, κοσμήματα, αριθμούς καρτών, PIN ή κωδικούς επαλήθευσης, επικαλούμενοι καταστάσεις που απαιτούν δήθεν άμεση αντίδραση. Η ΕΛ.ΑΣ. προειδοποιεί ότι κανένας πολίτης δεν πρέπει να αποκαλύπτει τέτοιου είδους οικονομικά στοιχεία.
Όταν ακόμη και η γνώριμη φωνή δεν αποτελεί απόδειξη
Η τεχνητή νοημοσύνη προσθέτει πλέον μια νέα διάσταση στις τηλεφωνικές απάτες. Εφαρμογές μπορούν να επεξεργαστούν ένα ηχητικό δείγμα και να δημιουργήσουν μια φωνή που προσομοιάζει σε εκείνη συγγενικού προσώπου.
Σε σχετική προειδοποίηση της 13ης Αυγούστου, η ΕΛ.ΑΣ. περιέγραψε σενάριο κατά το οποίο οι απατεώνες τηλεφωνούν προσποιούμενοι υπαλλήλους ή τεχνικούς και, στο υπόβαθρο της συνομιλίας, ακούγεται μια φωνή που μοιάζει με εκείνη συγγενή και προτρέπει το θύμα να συνεργαστεί.
Ο αριθμός των καταγεγραμμένων περιστατικών παραμένει μέχρι στιγμής περιορισμένος. Ωστόσο, η Αστυνομία τονίζει ότι μία γνώριμη φωνή δεν αποτελεί πλέον επαρκή επιβεβαίωση της ταυτότητας.
Η ασφαλέστερη αντίδραση είναι να τερματίζεται η κλήση και ο πολίτης να επικοινωνεί ο ίδιος με τον συγγενή, χρησιμοποιώντας αριθμό που ήδη γνωρίζει. Χρήσιμη μπορεί να αποδειχθεί και μια προκαθορισμένη οικογενειακή λέξη ασφαλείας.
Ο «λογιστής» και οι τραπεζικοί κωδικοί
Η απάτη του δήθεν λογιστή παραμένει μία από τις συχνότερες μεθόδους. Οι δράστες επικαλούνται επιστροφή φόρου, χορήγηση επιδόματος, ρύθμιση οφειλής ή καταγραφή κοσμημάτων για την αποφυγή προστίμου.
Στην Άρτα, άνδρας πείστηκε ότι δικαιούται επιδόματα και έδωσε τα στοιχεία δύο τραπεζικών καρτών. Από τους λογαριασμούς του μεταφέρθηκαν 2.050 ευρώ, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Αστυνομίας για την υπόθεση.
Σε μεγαλύτερη υπόθεση που εξαρθρώθηκε τον Ιούλιο, εγκληματική οργάνωση είχε στήσει ακόμη και «τηλεφωνικό κέντρο». Τα μέλη της προσποιούνταν υπαλλήλους του ΔΕΔΔΗΕ ή λογιστές, ενώ το παράνομο οικονομικό όφελος από τη δράση τους εκτιμάται ότι ξεπερνούσε τα 1,6 εκατ. ευρώ. Συνελήφθησαν επτά άτομα, μεταξύ των οποίων δύο αρχηγικά μέλη και οι τηλεφωνητές.
Η παγίδα μέσα σε μια πραγματική αγγελία
Το ηλεκτρονικό «ψάρεμα» δεν ξεκινά πάντοτε από ένα τυχαίο email. Μπορεί να εμφανιστεί στο πλαίσιο μιας πραγματικής αγοραπωλησίας.
Στη Σάμο, γυναίκα που είχε αναρτήσει αγγελία πώλησης κινητού τηλεφώνου έλαβε μήνυμα με παραπλανητικό σύνδεσμο. Μέσω της πλαστής σελίδας υποκλάπηκαν τα στοιχεία εισόδου στον τραπεζικό της λογαριασμό και αφαιρέθηκαν 1.440 ευρώ. Η υπόθεση εξιχνιάστηκε περίπου έναν χρόνο αργότερα.
Το επικίνδυνο στοιχείο είναι ότι ο απατεώνας εμφανίζεται ως κανονικός αγοραστής και στέλνει έναν σύνδεσμο υποστηρίζοντας ότι ο πωλητής πρέπει να τον ακολουθήσει για να πληρωθεί. Στην πραγματικότητα, η πλαστή σελίδα έχει σχεδιαστεί για να υποκλέψει τραπεζικούς κωδικούς.
Τα πλαστά email του e-ΕΦΚΑ
Τον Αύγουστο καταγράφηκαν επίσης καταγγελίες για παραπλανητικά email που εμφανίζονταν ως μηνύματα του e-ΕΦΚΑ. Ο Φορέας απευθύνθηκε στη Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος, ζητώντας τη διερεύνηση της υπόθεσης και προειδοποιώντας τους ασφαλισμένους για την απόπειρα phishing. Η επίσημη ανακοίνωση εκδόθηκε στις 7 Αυγούστου.
Τα συγκεκριμένα μηνύματα μπορεί να χρησιμοποιούν λογότυπα, χρώματα και ορολογία που παραπέμπουν στον πραγματικό οργανισμό. Η εμφάνισή τους, επομένως, δεν αρκεί για να αποδείξει ότι είναι αυθεντικά.
Οι κινήσεις που προστατεύουν από την απάτη
Σε κάθε ύποπτη επικοινωνία:
- Διακόπτουμε την κλήση και επικοινωνούμε εμείς με τον συγγενή, τον λογιστή ή τον οργανισμό, χρησιμοποιώντας γνωστό ή επίσημο αριθμό.
- Δεν γνωστοποιούμε ποτέ PIN, κωδικούς ηλεκτρονικής τραπεζικής, στοιχεία κάρτας ή κωδικούς μιας χρήσης.
- Δεν πατάμε συνδέσμους που φτάνουν μέσω email, SMS ή εφαρμογών επικοινωνίας.
- Ανοίγουμε μόνοι μας την επίσημη εφαρμογή της τράπεζας ή πληκτρολογούμε τη διεύθυνση του οργανισμού στον browser.
- Δεν παραδίδουμε και δεν αφήνουμε χρήματα ή κοσμήματα σε σημεία που υποδεικνύονται τηλεφωνικά.
- Στις διαδικτυακές αγγελίες δεν εγκαταλείπουμε την επίσημη πλατφόρμα πληρωμών για σύνδεσμο που μας στέλνει άγνωστος.
- Εάν αποκαλύψαμε τραπεζικά στοιχεία, επικοινωνούμε αμέσως με την τράπεζα για ακύρωση καρτών και έλεγχο των συναλλαγών.
- Διατηρούμε τα μηνύματα, τους τηλεφωνικούς αριθμούς και τα αποδεικτικά στοιχεία για την καταγγελία.
Για άμεση αστυνομική επέμβαση οι πολίτες μπορούν να καλούν το 100. Για περιστατικά ηλεκτρονικής απάτης μπορούν να επικοινωνούν δωρεάν με τη Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος στο 11188 ή στο [email protected]. Τα στοιχεία επικοινωνίας παρέχονται από την Ελληνική Αστυνομία.
Ο βασικός κανόνας παραμένει απλός: όταν κάποιος ζητά άμεση ενέργεια, χρήματα ή προσωπικούς κωδικούς, σταματάμε τη διαδικασία και διασταυρώνουμε μόνοι μας την πληροφορία. Τα λίγα λεπτά καθυστέρησης μπορούν να αποτρέψουν μια οικονομική απώλεια.
About The Author
