Διεθνής επιστημονική έρευνα με ελληνική συμμετοχή καταγράφει δραματική συρρίκνωση της χιονοκάλυψης σε δέκα ορεινούς όγκους της χώρας από το 1984 έως το 2025, με κύρια αιτία την άνοδο της θερμοκρασίας και την κλιματική αλλαγή
Ραγδαία μείωση καταγράφεται στη χιονοκάλυψη δέκα μεγάλων ορεινών όγκων της Ελλάδας την περίοδο 1984–2025, σύμφωνα με διεθνή επιστημονική έρευνα στην οποία συμμετείχαν το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, η Βρετανική Υπηρεσία Ανταρκτικής Έρευνας και το Ορεινό Παρατηρητήριο Ελλάδος. Η μελέτη επικεντρώθηκε σε βουνά με υψόμετρο άνω των 2.000 μέτρων, όπως ο Όλυμπος, το Φαλακρό, τα Τζουμέρκα, η Βόρεια Πίνδος, ο Χελμός, η Ζήρεια, ο Γράμμος, ο Βόρας (Καϊμάκτσαλαν), η Γκιώνα και τα Βαρδούσια Όρη.
Τα αποτελέσματα δείχνουν συνολική μείωση της χιονοκάλυψης κατά περίπου 58% μέσα σε τέσσερις δεκαετίες, εξέλιξη που οι επιστήμονες χαρακτηρίζουν εξαιρετικά σημαντική τόσο σε απόλυτα μεγέθη όσο και σε σύγκριση με άλλες ορεινές περιοχές της Μεσογείου και παγκοσμίως. Η υποχώρηση αυτή αποδίδεται κυρίως στην άνοδο της θερμοκρασίας και στις αλλαγές που αυτή επιφέρει στον κύκλο του νερού.
Όπως εξηγεί ο επικεφαλής της έρευνας, υποψήφιος διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ και συνιδρυτής του Ορεινού Παρατηρητηρίου Ελλάδος, Κωνσταντής Αλεξόπουλος, η αύξηση της θερμοκρασίας επηρεάζει τη χιονοκάλυψη με δύο βασικούς τρόπους. Από τη μία μειώνει το ποσοστό των κατακρημνισμάτων που πέφτει ως χιόνι αντί για βροχή, περιορίζοντας έτσι τη συσσώρευση. Από την άλλη επιταχύνει το λιώσιμο του ήδη σχηματισμένου χιονιού, μειώνοντας τη διάρκεια παραμονής του στο έδαφος.
Τη σύνδεση αυτή επιβεβαιώνει και ο διευθυντής ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος, ο οποίος σημειώνει ότι τα τελευταία 30 χρόνια η μέση θερμοκρασία στην Ελλάδα έχει αυξηθεί περίπου κατά 1,5 βαθμό Κελσίου, ενώ σε περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας η αύξηση φτάνει ακόμη και τους 2 βαθμούς. Η μεταβολή αυτή επηρεάζει άμεσα και τους ορεινούς όγκους, οδηγώντας σε μετατόπιση της χιονόπτωσης σε μεγαλύτερα υψόμετρα και περιορίζοντας τη συνολική χιονοκάλυψη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η βροχόπτωση δεν παρουσιάζει σημαντική μεταβολή, ωστόσο η άνοδος της θερμοκρασίας μετατρέπει μέρος της χιονόπτωσης σε βροχή και επιταχύνει το λιώσιμο του χιονιού. Έτσι, περιοχές που παλαιότερα διατηρούσαν χιονοκάλυψη για μεγαλύτερο διάστημα, σήμερα εμφανίζουν είτε προσωρινό χιόνι είτε καθόλου.
Η έρευνα βασίστηκε σε δορυφορικά δεδομένα από το 1984 έως σήμερα, αξιοποιώντας παρατηρήσεις από την Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία και την Αμερικανική Διαστημική Υπηρεσία. Οι επιστήμονες ανέλυσαν τη μεταβολή της χιονοκάλυψης τόσο ως προς την έκταση όσο και ως προς τη διάρκεια μέσα σε τέσσερις δεκαετίες.
Ωστόσο, η μελέτη ανέδειξε και σημαντικές τεχνικές δυσκολίες, καθώς τα παλαιότερα δορυφορικά δεδομένα είναι περιορισμένα, ενώ η συχνή νεφοκάλυψη δημιουργεί κενά στις παρατηρήσεις. Για τον λόγο αυτό αναπτύχθηκε νέα μεθοδολογία βασισμένη στη μηχανική μάθηση, ώστε να συμπληρωθούν τα κενά και να εξομαλυνθεί το σύνολο των δεδομένων, προσφέροντας μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα των αλλαγών.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η μείωση της χιονοκάλυψης είναι εντονότερη μετά το 2000, ενώ παρατηρείται και σημαντική μείωση της διάρκειάς της. Το χιόνι εμφανίζεται αργότερα το φθινόπωρο και λιώνει νωρίτερα την άνοιξη, με αποτέλεσμα να παραμένει για μικρότερο χρονικό διάστημα στο έδαφος.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι οι αλλαγές αυτές δεν μπορούν να αποδοθούν σε φυσικούς κλιματικούς κύκλους, αλλά υπερβαίνουν τη φυσική διακύμανση του κλίματος. Όπως επισημαίνεται, πρόκειται για αποτέλεσμα της ανθρωπογενούς κλιματικής θέρμανσης.
Η μείωση της χιονοκάλυψης έχει σημαντικές επιπτώσεις στη διαθεσιμότητα υδατικών πόρων, καθώς το χιόνι λειτουργεί ως φυσική αποθήκη νερού. Η σταδιακή του απώλεια οδηγεί σε μειωμένες παροχές ποταμών κατά τους θερινούς μήνες και σε πίεση στα υδρολογικά συστήματα, επηρεάζοντας τόσο την ύδρευση όσο και τη γεωργία και τα οικοσυστήματα.
Όπως εξηγεί ο Κωνσταντής Αλεξόπουλος, το χιόνι λειτουργεί ως «αποταμιευτικός λογαριασμός» νερού που απελευθερώνεται σταδιακά μέσα στον χρόνο. Όταν όμως η ποσότητα ή η διάρκεια της χιονοκάλυψης μειώνεται, δημιουργούνται ελλείμματα στους υδάτινους πόρους, με άμεσες συνέπειες για την κοινωνία και το περιβάλλον.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό «‘The Cryosphere’» και αναδεικνύει με σαφήνεια την επιταχυνόμενη μεταβολή του ορεινού κλιματικού καθεστώτος στην Ελλάδα, υπογραμμίζοντας την ανάγκη προσαρμογής στις νέες κλιματικές συνθήκες.
(Κεντρική φωτο: Τοποθεσίες των δέκα ορεινών όγκων της Ελλάδας που αναλύθηκαν σε αυτή τη μελέτη, μαζί με τις περιοχές ενδιαφέροντός τους (ROI) για την ανασύσταση της χιονοκάλυψης, οι οποίες οριοθετήθηκαν μετά την εφαρμογή μασκών υψομέτρου, δασικής κάλυψης και υδάτινων επιφανειών)
(Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ)
About The Author
