Σαν σήμερα, με διαταγή του αρχηγού των Ες-Ες Χάινριχ Χίμλερ, ιδρύεται στο κατεχόμενο από τους Ναζί τμήμα της Πολωνίας το στρατόπεδο συγκέντρωσης Άουσβιτς, στα περίχωρα της πόλης Όσβιετσιμ, περίπου 60 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Κρακοβίας. Η τοποθεσία επιλέχθηκε λόγω της στρατηγικής της θέσης ως σιδηροδρομικού κόμβου, που επέτρεπε τη μαζική μεταφορά εκτοπισμένων από όλη την κατεχόμενη Ευρώπη.
Το Auschwitz-Birkenau εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης, όπου, στο πλαίσιο της λεγόμενης «Τελικής Λύσης», δολοφονήθηκαν με βιομηχανική μεθοδολογία μεταξύ 1942 και 1944 περίπου 1,1 έως 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι, εκ των οποίων η συντριπτική πλειονότητα ήταν Εβραίοι. Αρχικά δημιουργήθηκε το Άουσβιτς Ι ως στρατόπεδο συγκέντρωσης για πολιτικούς κρατούμενους, κυρίως Πολωνούς και Γερμανούς. Το 1941 ξεκίνησε η κατασκευή του Άουσβιτς ΙΙ – Μπίρκεναου, όπου εγκαταστάθηκαν θαλάμοι αερίων και αποτέφρωσης, μετατρέποντας τον χώρο σε κεντρικό τόπο μαζικής εξόντωσης. Εκεί εφαρμόστηκε η ναζιστική πολιτική γενοκτονίας που αποφασίστηκε στη Διάσκεψη της Βάνζεε, ενώ το στρατόπεδο συνδέθηκε και με εκτεταμένα ιατρικά πειράματα σε κρατουμένους.
Το 1942 δημιουργήθηκε και το Άουσβιτς ΙΙΙ, στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας που τροφοδοτούσε τη γερμανική πολεμική βιομηχανία, μεταξύ άλλων μέσω της συνεργασίας με τη χημική κοινοπραξία IG Farben. Κατά την υποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων το 1945, χιλιάδες κρατούμενοι μεταφέρθηκαν σε «πορείες θανάτου», ενώ περίπου 7.650 ασθενείς και ανήμποροι κρατούμενοι απελευθερώθηκαν από τον Κόκκινο Στρατό στις 27 Ιανουαρίου 1945.
Από την Ελλάδα εκτοπίστηκαν περίπου 55.000 Εβραίοι, κυρίως από τη Θεσσαλονίκη, με την πλειονότητα να εξοντώνεται αμέσως μετά την άφιξή της. Το Άουσβιτς υπήρξε επίσης τόπος αντίστασης, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την εξέγερση Ελλήνων Εβραίων τον Οκτώβριο του 1944, μία από τις ελάχιστες οργανωμένες αντιδράσεις κρατουμένων στο στρατόπεδο. Παρά την καταστροφή τμημάτων του από τους Ναζί πριν την αποχώρησή τους, μεγάλο μέρος του συγκροτήματος διατηρήθηκε και μετατράπηκε μεταπολεμικά σε μουσείο και μνημείο. Το 1979 εντάχθηκε στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Η 27η Ιανουαρίου έχει καθιερωθεί διεθνώς ως Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος, υπενθυμίζοντας τη σημασία της ιστορικής μνήμης απέναντι στη γενοκτονία και τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
About The Author
