Χιλιάδες αγρότες από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες κατέκλυσαν την Τρίτη 20 Ιανουαρίου το Στρασβούργο, συγκεντρώνοντας τρακτέρ, σημαίες και πανό έξω από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε ένδειξη έντονης διαμαρτυρίας κατά της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του μπλοκ Mercosur. Η κινητοποίηση πραγματοποιήθηκε παραμονή της ψηφοφορίας της Τετάρτης 21 Ιανουαρίου, κατά την οποία οι ευρωβουλευτές καλούνται να αποφασίσουν εάν θα ζητήσουν την παραπομπή της συμφωνίας στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (CJUE), προκειμένου να εξεταστεί η συμβατότητά της με τις ευρωπαϊκές συνθήκες και πολιτικές.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αστυνομίας, από 4.500 έως και 5.500 αγρότες και υποστηρικτές τους από τη Γαλλία, την Ιταλία, το Βέλγιο και την Πολωνία συμμετείχαν στη διαδήλωση. Πολλοί έφτασαν με τα τρακτέρ τους, ενώ το κλίμα κλιμακώθηκε κατά τη διάρκεια της ημέρας, με αναμμένα καπνογόνα, συνθήματα και έντονη παρουσία των δυνάμεων ασφαλείας. Το απόγευμα σημειώθηκαν επεισόδια, όταν διαδηλωτές εκτόξευσαν μπουκάλια και φρούτα προς την αστυνομία, η οποία απάντησε με χρήση δακρυγόνων.
Στο επίκεντρο της οργής των αγροτών βρέθηκε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, που υπέγραψε πρόσφατα στην Παραγουάη τη συμφωνία ελευθέρου εμπορίου με τις τέσσερις χώρες της Mercosur – Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη. Οι διαδηλωτές την αποδοκίμασαν έντονα, ενώ κάποιοι μετέφεραν συμβολικά ένα φέρετρο με γραμμένο το όνομά της.
«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μας εγκατέλειψε», κατήγγειλε η Copa-Cogeca, η οργάνωση που εκπροσωπεί τις μεγαλύτερες αγροτικές συνδικαλιστικές ενώσεις της Ευρώπης. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της FNSEA, του μεγαλύτερου γαλλικού αγροτικού συνδικάτου, Αρνό Ρουσό, δήλωσε απευθυνόμενος στο πλήθος: «Είμαστε πολλοί σήμερα επειδή θέλουμε να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για έναν γεωργικό τομέα που θα παράγει στην Ευρώπη».
Οι αγρότες εκφράζουν τον φόβο ότι η συμφωνία θα οδηγήσει σε μαζική εισροή φθηνότερων αγροτικών προϊόντων από τη Νότια Αμερική, τα οποία –όπως υποστηρίζουν– παράγονται με χαμηλότερα περιβαλλοντικά, εργασιακά και υγειονομικά πρότυπα, ακόμη και με τη χρήση φυτοφαρμάκων που έχουν απαγορευτεί εδώ και χρόνια στην ΕΕ. «Δεν μπορούμε να ανταγωνιστούμε προϊόντα που παράγονται φθηνότερα επειδή δεν τηρούν τους κανόνες που εμείς υποχρεούμαστε να σεβόμαστε», επισημαίνουν.
Ο 23χρονος Ιταλός αμπελουργός Νικολό Κολιοτάσις, μέλος του συνδικάτου Coldiretti, δήλωσε: «Αυτή η συμφωνία ελευθέρου εμπορίου μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προσφέρει ευκαιρίες στην Ιταλία και να μειώσει τους δασμούς, όμως θέτει σε κίνδυνο την υγεία όλων». Αντίστοιχα, ο Γάλλος γεωργός Μπατίστ Μαρί προειδοποίησε ότι η Ευρώπη θα δεχθεί τρόφιμα που παράγονται «με εντελώς διαφορετικό τρόπο, με περισσότερα φυτοφάρμακα και χωρίς τους ίδιους κανόνες».
Παρότι η τελική επικύρωση της συμφωνίας αναμένεται σε αρκετούς μήνες, η αυριανή ψηφοφορία θεωρείται κρίσιμη, καθώς ενδεχόμενη προσφυγή στο Δικαστήριο της ΕΕ θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε υποχρεωτική τροποποίησή της. Εάν το δικαστήριο κρίνει ότι η συμφωνία δεν είναι συμβατή με τις ευρωπαϊκές συνθήκες, δεν θα μπορεί να τεθεί σε ισχύ χωρίς αλλαγές.
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur
Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur, καρπός 25 ετών δύσκολων διαπραγματεύσεων, δημιουργεί μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερων συναλλαγών στον κόσμο, με περίπου 700 εκατομμύρια καταναλωτές. Προβλέπει την κατάργηση δασμών στο 90% του διμερούς εμπορίου και εκτιμάται ότι θα ευνοήσει κυρίως τις ευρωπαϊκές εξαγωγές αυτοκινήτων, μηχανημάτων, κρασιών και τυριών. Την ίδια στιγμή, διευκολύνει την εισαγωγή στην Ευρώπη βοείου κρέατος, πουλερικών, ζάχαρης, ρυζιού, μελιού και σόγιας από τη Νότια Αμερική.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι εξαγωγές της ΕΕ προς τη Mercosur αναμένεται να αυξηθούν κατά 39%, ενώ οι εξαγωγές της Mercosur προς την Ευρώπη κατά 17%. Σε βάθος χρόνου, μέχρι το 2040, η συμφωνία προβλέπεται να ενισχύσει το ΑΕΠ της ΕΕ κατά 77,6 δισ. ευρώ και το ΑΕΠ των χωρών της Mercosur κατά 9,4 δισ. ευρώ.
Παρά τις προβλέψεις αυτές, οι αγρότες δηλώνουν αποφασισμένοι να συνεχίσουν τις κινητοποιήσεις. «Θα αγωνιστούμε μέχρι τέλους», τόνισε ο Πιερίκ Ορέλ, πρόεδρος του κινήματος Νέων Γεωργών, ξεκαθαρίζοντας ότι οι διαδηλωτές σκοπεύουν να παραμείνουν στο Στρασβούργο μέχρι και την Τετάρτη, χωρίς καμία πρόθεση να «υποχωρήσουν».

