Η αναμέτρηση που σημάδεψε την Ελλάδα του 19ου αιώνα ολοκληρώθηκε με εθνική ταπείνωση, οικονομική επιβάρυνση και διεθνή έλεγχο, αλλά άνοιξε τον δρόμο για την αυτονόμηση της Κρήτης
Στις 8 Μαΐου 1897 υπογράφηκε στο χωριό Ταράτσα της Λαμίας το πρωτόκολλο κατάπαυσης του πυρός ανάμεσα στο Βασίλειο της Ελλάδας και την Οθωμανική Αυτοκρατορία, τερματίζοντας τον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 με ήττα της ελληνικής πλευράς. Η σύγκρουση, που είχε ξεκινήσει στις 6 Απριλίου, αποτέλεσε μία από τις πιο επώδυνες στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας και έμεινε γνωστή ως ο «Ατυχής Πόλεμος».
Αφορμή για την πολεμική αναμέτρηση στάθηκε το Κρητικό Ζήτημα. Η Κρήτη βρισκόταν ακόμη υπό οθωμανική κυριαρχία και οι συνεχείς συγκρούσεις μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων είχαν οδηγήσει το νησί σε κατάσταση χάους. Οι Έλληνες της Κρήτης, που αποτελούσαν τη μεγάλη πλειοψηφία του πληθυσμού, ζητούσαν αυτονομία, ενώ η κυβέρνηση του Θεόδωρου Δηλιγιάννη δεχόταν έντονες πιέσεις από την κοινή γνώμη να παρέμβει στρατιωτικά. Η Αθήνα απέστειλε στρατιωτικές δυνάμεις στην Κρήτη υπό τον συνταγματάρχη Τιμολέοντα Βάσσο, με εντολή να καταλάβει το νησί στο όνομα του βασιλιά Γεωργίου Α’. Η κίνηση αυτή θεωρήθηκε αιτία πολέμου από την Υψηλή Πύλη και στις 5 Απριλίου 1897 η Οθωμανική Αυτοκρατορία κήρυξε επίσημα τον πόλεμο κατά της Ελλάδας.
Οι οθωμανικές δυνάμεις, υπό τον Ετέμ Πασά και με τη συνδρομή Γερμανών στρατιωτικών συμβούλων, υπερείχαν σημαντικά αριθμητικά και οργανωτικά. Απέναντί τους βρέθηκε ένας ελληνικός στρατός ελλιπώς προετοιμασμένος, με ανεπαρκή εξοπλισμό, κακή εκπαίδευση και έντονο κομματισμό στις ανώτερες βαθμίδες της ηγεσίας. Η πρώτη μεγάλη τουρκική προέλαση σημειώθηκε στα στενά της Μελούνας στις 11 Απριλίου. Οι ελληνικές γραμμές κατέρρευσαν γρήγορα και ο στρατός υποχώρησε άτακτα προς τα Φάρσαλα και αργότερα στον Δομοκό. Η Λάρισα εγκαταλείφθηκε και καταλήφθηκε από τους Οθωμανούς στις 13 Απριλίου. Μοναδική φωτεινή εξαίρεση θεωρήθηκε η δράση του συνταγματάρχη Σμολένσκη στο Βελεστίνο, όπου οι ελληνικές δυνάμεις πρόβαλαν σθεναρή αντίσταση. Ωστόσο, η νέα ήττα στον Δομοκό στις 5 Μαΐου άνοιξε τον δρόμο προς τη Στερεά Ελλάδα και δημιούργησε φόβους ακόμη και για προέλαση προς την Αθήνα.
Η επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων απέτρεψε την ολοκληρωτική καταστροφή. Με πρωτοβουλία του τσάρου Νικολάου Β’, επήλθε ανακωχή και στις 8 Μαΐου 1897 τερματίστηκαν οι πολεμικές επιχειρήσεις. Η Ελλάδα πλήρωσε βαρύ τίμημα για την ήττα της. Με τη Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης, που υπογράφηκε στις 22 Νοεμβρίου 1897, υποχρεώθηκε να καταβάλει τεράστια πολεμική αποζημίωση ύψους 4 εκατομμυρίων τουρκικών λιρών στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Για να εξασφαλιστεί η αποπληρωμή του ποσού, η χώρα τέθηκε υπό Διεθνή Οικονομικό Έλεγχο, με βασικές πηγές κρατικών εσόδων να περνούν στους ξένους πιστωτές. Η οικονομική επιτήρηση θα σημαδέψει για δεκαετίες την ελληνική οικονομία. Παρά την ήττα, υπήρξε και μία σημαντική εθνική εξέλιξη: η αποχώρηση των Οθωμανών από την Κρήτη και η ανακήρυξη της Κρητικής Πολιτείας το 1898, γεγονός που άνοιξε τον δρόμο για την ένωση του νησιού με την Ελλάδα το 1913.
Ο πόλεμος του 1897 θεωρήθηκε εθνική ταπείνωση, όμως λειτούργησε και ως σκληρό μάθημα για τον εκσυγχρονισμό του κράτους και του στρατού. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα, η Ελλάδα θα εμφανιστεί εντελώς διαφορετική στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-1913, πετυχαίνοντας σημαντικές νίκες και εδαφικές κατακτήσεις.
About The Author
