Από τις σημαντικότερες αλλά και πιο τραγικές εξεγέρσεις του υπόδουλου ελληνισμού πριν από το 1821 υπήρξαν τα Ορλωφικά, η επανάσταση που ξέσπασε στην Πελοπόννησο το 1770 με ρωσική υποκίνηση, στο πλαίσιο του ρωσοτουρκικού πολέμου του 1768 – 1774. Το κίνημα πήρε το όνομά του από τους αδελφούς Αλέξιο και Θεόδωρο Ορλώφ, αξιωματούχους της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, οι οποίοι επιχείρησαν να αξιοποιήσουν τον ελληνικό παράγοντα ως μοχλό πίεσης κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Η Ρωσία της Αικατερίνης Β΄ επιδίωκε εκείνη την περίοδο να ενισχύσει την παρουσία της στη Μεσόγειο και να αποδυναμώσει την οθωμανική κυριαρχία. Οι Έλληνες, από την άλλη πλευρά, είδαν στη ρωσική επέμβαση μια πιθανή ευκαιρία απελευθέρωσης, ελπίζοντας ότι η ομόδοξη αυτοκρατορία θα παρείχε ουσιαστική στρατιωτική βοήθεια για έναν γενικευμένο ξεσηκωμό.
Στις 28 Φεβρουαρίου 1770 ο Θεόδωρος Ορλώφ αποβιβάστηκε στη Μάνη και έδωσε το σύνθημα της εξέγερσης. Πολύ γρήγορα οι επαναστατικές δυνάμεις πέτυχαν σημαντικές νίκες στη Λακωνία και κατέλαβαν τον Μυστρά, όπου συγκροτήθηκε προσωρινή διοίκηση υπό τον Νικόλαο Ψαρό. Το κλίμα ενθουσιασμού οδήγησε στην εξάπλωση της εξέγερσης και σε άλλες περιοχές του ελλαδικού χώρου, όπως η Ήπειρος, η υπόλοιπη Πελοπόννησος και η Κρήτη.
Η αρχική επιτυχία, ωστόσο, δεν συνοδεύτηκε από την αναμενόμενη ρωσική στρατιωτική υποστήριξη. Οι δυνάμεις που διέθεσαν οι Ρώσοι αποδείχθηκαν περιορισμένες και ανεπαρκείς απέναντι στην οθωμανική αντεπίθεση. Παρ’ όλα αυτά, τον Μάρτιο του 1770, μετά την απελευθέρωση της Λακωνίας, ο Ρώσος λοχαγός Μπάρκοφ έλαβε εντολή από τον Θεόδωρο Ορλώφ να κινηθεί προς την Τριπολιτσά, επικεφαλής περίπου 8.000 Ελλήνων επαναστατών και μόλις 50 Ρώσων στρατιωτών. Καθοριστική εξέλιξη υπήρξε η άφιξη περίπου χιλίων έμπειρων Τουρκαλβανών, οι οποίοι κατάφεραν να διασπάσουν τον αποκλεισμό στον Ισθμό και να ενισχύσουν τη φρουρά της Τριπολιτσάς. Η ενίσχυση αυτή άλλαξε τις ισορροπίες και οδήγησε στην κρίσιμη αναμέτρηση στα Τρίκορφα.
Η μάχη, που σύμφωνα με τους ιστορικούς πραγματοποιήθηκε στις 29 Μαρτίου 1770, έμελλε να αποτελέσει το οριστικό τέλος της επανάστασης. Ύστερα από σκληρή αλλά σύντομη σύγκρουση διάρκειας περίπου μισής ώρας και έπειτα από επιτυχημένο ελιγμό των αντιπάλων τους, οι ελληνικές δυνάμεις κατέρρευσαν. Η ήττα υπήρξε ολοκληρωτική και εξοντωτική. Οι επαναστάτες, καταδιωκόμενοι κατά πόδας, εγκατέλειπαν τα όπλα τους και υποχωρούσαν με τεράστιες απώλειες. Μετά τη νίκη των Οθωμανών ακολούθησαν σφαγές και εκτεταμένες λεηλασίες. Μέσα στην Τριπολιτσά δολοφονήθηκαν περίπου 3.000 Έλληνες, ανάμεσά τους και ο αρχιεπίσκοπος Άνθιμος μαζί με πολλούς κληρικούς. Η Πελοπόννησος βυθίστηκε για χρόνια σε κατάσταση τρόμου, καθώς ακολούθησαν επιδρομές Τουρκαλβανών μισθοφόρων που ρήμαξαν ολόκληρες περιοχές, αφήνοντας πίσω τους χιλιάδες νεκρούς, αιχμαλώτους και πρόσφυγες.
Τρεις ημέρες μετά την καταστροφή, οι εναπομείναντες Ρώσοι εγκατέλειψαν την Πελοπόννησο επιβιβαζόμενοι στα πλοία τους, γεγονός που ενίσχυσε το αίσθημα εγκατάλειψης και πικρίας στους εξεγερμένους Έλληνες. Η επανάσταση είχε πλέον καταρρεύσει οριστικά. Παρά τη στρατιωτική αποτυχία και τις τραγικές συνέπειες, τα Ορλωφικά κατέχουν ξεχωριστή θέση στην ιστορική μνήμη του ελληνισμού. Η εξέγερση απέδειξε ότι η ιδέα της εθνικής απελευθέρωσης παρέμενε ζωντανή δεκαετίες πριν από το 1821 και ανέδειξε τα όρια της εξάρτησης από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής.
Η λήξη του ρωσοτουρκικού πολέμου με τη Συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή το 1774 έδωσε τελικά στη Ρωσία το δικαίωμα προστασίας των ορθόδοξων χριστιανικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Παράλληλα, η συνθήκη συνέβαλε στην ανάπτυξη του ελληνικού εμπορίου και της ναυτιλίας, δημιουργώντας τις οικονομικές και κοινωνικές προϋποθέσεις που λίγες δεκαετίες αργότερα θα τροφοδοτούσαν την Ελληνική Επανάσταση του 1821.
(Πηγή: Σαν Σήμερα, Βικιπαιδεία)
About The Author
